All premium Magento themes at magentothemesworld.com!

Poszukaj w Google  •  Data Modyfikacji:  •  Data Utworzenia: Czerwiec 5, 2016

Księga Przysłów Salomona



Spis akronimów:



American Standard Version (1901) asv-
Brenton LXX with Apocrypha lxa-
English Revised Version (1885) erv-
English Standard Version esv-
Geneva Bible (1599) gnv-
God's Word Translation gwn-
Holman Christian Standard Bible (2004) csb-
Jewish Publication Society OT (1917) jps-
King James Version (1611/1769) z kodami Stronga kjv-
New American Standard Bible (1995) z kodami Stronga nau-
New English Translation (2005) net-
New International Reader's Version (1996) nirv-
New International Version (1984) niv-
New Jerusalem Bible njb-
New King James Version (1982) z kodami Stronga nkj-
New Living Translation (1996) nlt-
New Revised Standard Version (1989) nrs-
New World Translation nwt-
Revised Standard Version (1952) rsv-
Revised Webster Update (1995) z kodami Stronga rwb-
The Bible in Basic Language (1949/64) bbe-
The Darby Bible (1884/90) dby-
The Douay-Rheims American Edition (1899) dra-
The New American Bible nab-
Today's New International Version (2005) tniv-
Young's Literal Translation (1862/98) ylt-
Biblia Brzeska (1563) bb-
Biblia Ewangeliczna EIB (2016) eib-
Biblia Gdańska (1632) bg-
Biblia Lubelska (1998-2010) lub-
Biblia Paulistów (2005/2008) pau-
Biblia Poznańska (1973-1975) bp-
Biblia Rakowska (1606) rak-
Biblia Tysiąclecia II (1971) bt2-
Biblia Tysiąclecia IV (1983) bt4-
Biblia Tysiąclecia V (2000) bt5-
Biblia Warszawska [brytyjka] (1975) bw-
Biblia Warszawsko-Praska (1975/1997) br-
Biblia Wujka (1599) wuj-
Komentarze KUL (1958-1979) kul-
Nowa Biblia Gdańska (1632/2012) bgn-
NT - Seweryn Kowalski (1957) kow-
NT Przekład Dosłowny (2006) dos-
NT Remigiusz Popowski (2000) pop-
NT z greckiego - E.Dąbrowski (1961) dab-
Przekład Ekumeniczny (2009) eku-
Przekład Nowego Świata (1997) nwt-pl-
Przekład Żydowski NT (Stern) stern-
Słowo Życia (1989) psz-
Uspółcześniona Biblia Gdańska (2017) ubg-
Współczesny Przekład (1991) wsp-

Spis akronimów:



BWP Biblia Warszawsko-Praska, 2001 r., wydanie trzecie (poprawione);
BB Biblia Brzeska 1563 r., transkrypcja typu ‘B’, wydanie pierwsze.
BG Biblia Gdańska, 1632 r., public domain.
BJW Biblia Jakuba Wujka, 1594-96 (1599) r., transkrypt typu ‘A’.
BT Biblia Tysiąclecia, 2005 r., wydanie V
BW Biblia Warszawska, 1998 r.
EIB Przekład Dosłowny Nowego Testamentu, 2002 r.
NBG Nowa Biblia Gdańska (NT), 2004 r.
BEB Basic English Bible, public domain.
YLT Young's Literal Translation of Holy Bible, Edinburgh, 1898 r. (1862 r.), public domain.
ASV The American Standard Version, 1901 r., public domain.
WEB World English Bible, public domain.
WB Webster Bible, 1833 r., public domain.
KJV King James Version, 1611 r., public domain.
RWD Ja, Rafał Łepik.



Tu możesz pobrać pliki komputerowe z Bibliami, które są Public Domain



I

1. Przypowieści Salomona przekazane Izraelitom, syna z przesławnego rodu Dawida, Króla nad wielkim Jeruzalem. 2. Przekazane dla uświadamiania sobie mądrości, jak i poznania jej zaleceń, bg- i ku wyrozumieniu powieści roztropnych; 3. bw- wb- dla przyjęcia pouczenia o roztropnym postępowaniu: w sprawiedliwości, w rzetelności i w prawości, 4. kjv- dla udzielenia prostaczkom przezorności, a młodzieńcom znajomości rzeczy oraz rozwagi. 5. bg- Tych, gdy mądry słuchać będzie, przybędzie mu nauki, a roztropny w radach opaczniejszy będzie. 6. kjv- Żeby zrozumieć te przypowieści, i ich wykładnię, zawarte prawidła mądrości, jak i głębię w nich, musisz się skłonić ku: 7. BOJAŹNI PANA, gdyż jest ONA początkiem wszelkiego poznania, lecz kto głupi, ten gardzi mądrością i pouczeniami. 8. bt- rwd- Synu mój, słuchaj napomnień swego ojca, i nie odrzucaj również prawideł swej matki, 9. bwp- bo one są niczym wieniec powabny na Twej głowie albo łańcuch kosztowny na szyi. 10. bjw- Synu mój, jeśliby Cię nęcili grzesznicy, nie przyzwalaj im, 11. bwp- kjv- a gdy będą mówić: "Pójdźże z nami, zasadźmy się na krew, czajmy się skrycie na niewinnych (i choć nie mają wyraźnych motywów: 12 bwp- żywcem chcą ich połknąć jak Szeol, bg- a całkiem, jak tych zstępujących do przygotowanego dla nich dołu), 13. bwp- rwd- bo przecież może znajdziemy przy nich jakieś kosztowności, kjv- bw- bo w ten sposób napełnimy swoje domy łupem, 14. pau- więc przyłącz się do nas! Będziemy równo dzielić nasze zyski!", 15. bg- Synu mój! nie chodźże z nimi w drogę; zawściągnij nogi Twojej od ścieżek takich, 16. bw- gdyż ich nogi biegną do złego, śpieszą się, by przelać krew, 17. bg- bo przecie jako do czasu próżno zastawia się sieci przed oczyma wszelkiego ptaka skrzydlatego, 18. bwp- tak okaże się, że się łudziłeś, bo oni i na krew własną czyhają, kjv- bo tacy czają się skrycie (pośród siebie) i na swoje własne życia, 19. takieć jest postępowanie każdego, kto jest chciwy na zbrodniczy zysk, beb- ba, odbierze on życie swoim właścicielom. 20. bwp- beb- Zauważ, że mądrość głośno nawołuje na ulicach, jej głos jest donośny na placach. 21. bg- W największym zgiełku woła, u wrót bram, w miastach powieści swoje opowiada, mówiąc: 22. bg- Prostacy - dokądże się kochać będziecie w naiwności? bwp- A wy szydercy - dokądże będziecie się zachwycać swoimi bezbożnymi drwinami. kjv- A wy głupcy - dokądże będziecie mieli w nienawiści obeznanie się? 23. bt- rwd- Nawróćcie się do moich napomnień - bo w ten sposób - udzielę wam ducha mojego, kjv- który umożliwi wam poznanie słów moich. 24. bg- bg- Ponieważ zawsze wołałam, a wy – wszelako - odmówiliście; wyciągałam rękę swoją, a nie było nikogo, kto by baczył. 25. bg- Owszem odrzuciliście każdą radę moją, kjv- i nie było nikogo, kto by odniósł się do moich zarzutów. 26. bw- kjv- Dlatego i ja śmiać się będę (w dniu waszej niedoli), zakpię sobie z was, gdy wasz strach nadejdzie, 27. bw- asv- gdy przyjdzie na was strach jak burza, a nieszczęście przyjdzie na was jak trąba powietrzna, jv- gdy strapienie i niedola przyjdą na was, 28. bw- kjv- wtedy wzywać mnie będą, lecz ja nie odpowiem, szukać mnie będą (już nawet) od poranka, lecz już nie znajdą mnie, 29. bg- a to dlatego, iż mieli w nienawiści umiejętność, a BOJAŹNI PAŃSKIEJ nie obrali sobie, 30. bg- ani przestawali na radzie mojej, ale gardzili wszelką karnością moją, 31. bwp- niech więc teraz pożywają owoc dzieł swoich, niech sycą się, ile pragną, zamiarami swymi, 32. bg- bo odwrócenie prostaków pozabija ich, web- a beztroski spokój głupich wytraci ich, 33. bg- ale kto mnie słucha, bezpiecznie mieszkać będzie, jak i będzie wolny od strachu złych rzeczy.



II

1. bjw- Synu mój, jeśli wsłuchiwać się będziesz w pouczenia moje, a wskazania moje zechcesz gromadzić w swoim wnętrzu, 2. bb- rwd- tak, aby ucho Twoje pilnie przykładało się ku mądrości, bg- rwd- i abyś zapotrzebował z serca Twego roztropności. 3. web- Tak, jeśli również będziesz się domagał objaśnień od ludzi właściwie pojmujących, jak i wytężysz głos swój na rozumiejących, 4. bg- rwd- i jeśli będziesz pragnął uzyskać ich (znajomości moich słów), jak srebra, i będziesz dążył drobiazgowo do odnalezienia objaśnień o nich wszystkich, jak skarbów skrytych: 5. beb- to wtedy BOJAŹŃ BOŻA będzie zrozumiała dla Ciebie (staniesz się wierzący w TRON PANA), a wiedza od BOGA będzie dla Ciebie do zdobycia, 6. bwp- rwd- bo tylko PAN rzeczywiście obdarza mądrością, to z wyroków ust JEGO pochodzi poznanie (zdobyta wiedza) i rozumienie jej, 7. bg- rwd- gdyż to ON kryje - dla prawych - dar wspomagania prawdziwą mądrością, bw- i JEST jako tarcza dla tych, którzy postępują uczciwie, 8. asv- rwd- a to dlatego, aby PAN mógł ochronić ścieżki sądów sprawiedliwości, jak i zadbać o drogi świętości względem tych, co odczuwają BOJAŹŃ JEGO WEJRZENIA, 9. kjv- a wraz z nią zaczniesz zrozumieć, co to prawość, i wszelki wyrok PANA, i sprawiedliwość, ba, nawet każdą - zgodną z Prawem - ścieżkę. 10. kjv- Gdyż mądrość wtenczas zagości w Twoim sercu, a poznanie stanie się przychylne (usłużne) dla Twojej duszy. 11. Tedy przezorność pilnować Cię będzie, a rozwaga zachowa Cię, 12. bwp- broniąc Cię, przed tym byś nie zszedł na drogę zepsucia, kjv- jak i oddali Ciebie od ludzi wypowiadających przewrotne rzeczy, 13. beb- i od tych, którzy odrzekają się od ścieżek prawości, na rzecz udania się drogami mroku, 14. beb- i jeszcze od tych, którzy odczuwają przyjemność z czynienia zła, tudzież podzielają frajdę ze złych zamiarów grzesznika, 15. web- bo takich, własne drogi są powykrzywiane (w jednakowych sytuacjach postępują różnie; cyganią), przez co są nieobliczalni w postępowaniu po swoich ścieżkach (tz. perwersyjni). 16. eib- To wszystko (również) wyratuje Cię od cudzej kobiety, od obcej, ubg- rwd- która uwodzi, wypowiadając gładkie, miłe pochlebstwa, 17. bg- kjv- która opuściła kompana z jej młodych lat, rwd- a o przymierzu z BOGIEM jest niepomna (tzn. cudzołoży). 18. bg- rwd- Dlatego już się nachyla ku śmierci dom jej, a do umarłych ścieżki takiej. 19. bjw- Wszyscy, którzy przychodzą do niej, nie wracają się, i nie utrzymają się na ścieżkach żywota. 20. bw- kjv- A przecież Ty możesz chodzić drogą dobrych i trzymać się ścieżek tych, którzy są prawi, 21. bb- boć ludzie uczciwi (przestrzegający prawa) będą mieszkać na ziemi (ziemi izraelitów; wszędzie gdzie prawo), a ludzie nienaganni pozostaną na niej. 22. kjv- Zaś łotrów się wygładzi na ziemi (na całej planecie), a gwałciciele prawa będą tępieni na niej.



III

1. bw- Synu mój! Nie zapominaj mojej nauki, bb- rwd- a serce Twoje niechaj dochowa nakazu mojego. 2. bg- kjv- Boć długości dni i długich lat żywota, ba, pokój w nich, one to przyczynią Ci. 3. bg- kjv- Więc niech miłosierdzie i prawda Cię nie opuszczają, uwiąż je u szyi swojej, napisz je na tablicy serca swojego, 4. kjv- bo w ten sposób znajdziesz życzliwość i uznanie w spojrzeniu (ocenie), bb- tak u BOGA, jak również i u ludzi. 5. bjw- Miej tu także ufność do ZALECEŃ PANA z całego serca swego, bg- rwd- a na tym, co Ci tu dyktuje rozum Twój, nie polegaj, 6. wb- bo gdy na wszystkich Twoich drogach świadczyć o NIM będziesz, bwp- wtedy sam ON (OSOBIŚCIE) zacznie wyrównywać Twe ścieżki. 7. Nie uważaj się tu - w mniemaniu swym - że jesteś mądry, i że Twoja własna mądrość na nich wystarczy, lecz WEJRZENIA PANA się obawiaj, i dlatego odstąp od wszystkiego, co ON uznał za zło. 8. kjv- To będzie uzdrawiające dla Twego pępka, jak i szpiku Twoich kości, 9. bg- kjv- dodatkowo, gdy będziesz zawsze czcił PANA z majętności Twojej, jak i z pierwocin wszystkich Twoich pomnożeń majątku, 10. bg- to wtedy gumna Twoje napełnione będą obfitością, pau- a i Twoje tłocznie będą ociekać od moszczu. 11. web- Mój synu, nie gardź PAŃSKIM rygorem, również nie rezygnuj, gdy od NIEGO połajany bywasz. 12. bwp- PAN bowiem karci tych, których kocha, pau- jak ojciec syna, którego darzy życzliwością, 13. bb- rwd- i pamiętaj, że szczęśliwy jest to człowiek, który dostąpi mądrości, jak i mąż, który rozwagi nabrał. 14. Albowiem one lepszym są staraniem niż zabieganie o srebro, a i lepsze są intraty z nich niż ze zdobytego szczerego złota. 15. bjw- beb- Mądrość cenniejsza jest niźli wszelakie klejnoty, oraz wszystkie rzeczy, które bywają pożądane, nie są do porównywania względem niej. 16. bw- kjv- W jej prawicy znajduje się liczebność dni, tudzież w jej lewicy: bogactwo i chwała. 17. ylt- Jej drogi są drogami życzliwości, beb- tudzież wszystkie jej poczynania niosą pokój. 18. Ona jest jako drzewo życia dla tych, którzy złożyli ufanie w niej, bwp- szczęśliwi ci wszyscy, którzy przy niej trwają. 19. kjv- Bo PAN przy pomocy mądrości potworzył ziemię, i na podobieństwo rozumu dowiódł ON (sensu istnienia) niebios. 20. kjv- Przy pomocy JEGO poznania rozeszły się odmęty oraz chmury upuszczają krople. 21. kjv- Mój synu, nie pozwól wymienionym (dotychczas) zaleceniom schodzić z przed Twoich oczu, a także kontynuuj słuchania o mądrości, a i trzymaj się rozwagi. 22. Gdyż w ten sposób one staną się życiem dla Twojej duszy, a Twój kark nie będzie się schylał na znak nieprzyzwoitości (gest ten może również oznaczać: patrzę na Ciebie "z góry [zwłaszcza w pozycji nieruchomej]", jak i wstyd, pokorę, zadumanie, smutek, "pochylenie się nad czymś tj. zainteresowanie", jak również, chęć ataku, troska), 23. wtedy pójdziesz ufnie drogą swoją, i noga Twoja nie potknie się (na znak: strachu, niepewności, winy). 24. Ilekroć Ty będziesz układał się do snu, nie będziesz odczuwał trwogi, a gdy Ty się udasz na spoczynek, Twój sen będzie błogi, 25. kjv- jak i nie będziesz się obawiał nieoczekiwanej grozy, ani też pustoszącej burzy, gdy przyjdzie na niegodziwców. 26. ylt- Albowiem, gdy PAN stanie po Twojej stronie, to ON będzie miał w opiece Twoją stopę (przed pojmaniem). 27. beb- Dlatego, w tym względzie, nie powstrzymuj się od czynienia dobra ku tym, którzy mają prawo je otrzymać, zawsze je wyświadczaj, gdy jest ono w mocy Twojej ręki, aby tak uczynić. 28. beb- Jak i wstrzymaj się od takiego traktowania Twojego bliźniego, a mianowicie: (gdy coś od Ciebie chce dostać) nie gardź nim, mówiąc: odejdź stąd; i nie poniżaj go mówiąc: przyjdź jutro (tym samym fatygując go ponownie); i nie zwódź bliźniego mówiąc: później, gdy Ty możesz od ręki wspomóc go, 29. bg- a także nie knuj niczego złego przeciwko bliźniemu Twemu, gdy on - przy Tobie - z zaufaniem mieszka, 30. eib- jak i nie wszczynaj z nikim sporu bez powodu, gdy nie wyrządził Ci nic złego, 31. i nie bądź zazdrościw (chwilowego powodzenia) mężowi gwałt czyniącemu, bb- ani sobie nie obieraj żadnej z jego dróg. 32. bg- rwd- Albowiem wiarołomny jest obrzydliwością PANU, natomiast względy zachowuje dla prostolinijnych. 33. bg- Tudzież przekleństwo PAŃSKIE jest w domu niegodziwca, bjw- kjv- lecz mieszkania sprawiedliwych są błogosławione, 34. bb- rwd- bo zaprawdę ON nieomylnie kpi z butnych prześmiewców, ale dla pokornych jest łaskawy. 35. beb- Przeto mądrzy osiągną cześć wraz z jej dziedzicznością, natomiast głupcy odniosą zelżywość.



IV

1. bjw- Słuchajcie więc Synowie pouczeń ojcowskich, zwróćcie na nie uwagę, bw- abyście się nauczyli używać rozumu, 2. bwp- bo ja Ci przekazuję dobrą naukę, nie odrzekajcie się prawa ojca swego (do udzielania pouczeń). 3. bw- Bowiem, gdy i ja byłem synem u mojego ojca, bwp- i jako umiłowany, jedynak mojej matki, 4. bwp- wtedy ojciec także mnie pouczał, i tak do mnie mówił: bg- Niech pozostanie w posiadaniu - powieści moich - serce Twoje, zachowuj moje nakazy, a będziesz żył. 5. Zabiegaj o mądrość, nabywaj roztropności! bw- ylt- Nie zapominaj o nich, ani się uchylaj od wypowiedzi ust moich. 6. bwp- rwd- Nie oddalaj się od mądrości, a będzie Cię osłaniać, ukochaj ją, a strzec Cię będzie! 7. bb- rwd- Boć mądrość to rzecz zasadnicza, ergo niech mądrość ma pierwszeństwo przed wszystkim (co robisz lub o co się starasz), ergo zabiegaj o mądrość zawsze, ergo nad wszytką Twą majętność - ceń sobie - pozyskiwanie za nią roztropności. 8. kjv- Ceń ją wysoko, a ona wywyższy Cię, a gdy ją posiądziesz, będziesz sławny. 9. web- Ona obdarzy Twoją głowę wieńcem wdzięku, a i korona splendoru będzie Ci przez nią wręczona. 10. Przeto posłuchaj, o mój Synu! Obierz sobie (za drogowskaz) moje wypowiedzi, a lat Twego żywota będzie wiele. 11. web- Więc dlatego tu i teraz, ukażę Ci drogę mądrości, i poprowadzę po ścieżkach prawości. 12. bg- Którymi gdy pójdziesz, nie będzie skrępowany chód Twój; a jeśli będziesz kontynuował chód swój po niej, nie potkniesz się. 13. bwp- Gdyż przestrzeganie – tych (zawczasu) - upomnień, o których Ci powiem, i nie odchodzenie od nich, sprawi, że stną się życiem dla Ciebie. 14. bt- Pamiętaj by nie wchodzić na ścieżkę nikczemnych, bg- jak i unikaj drogi złych ludzi. 15. bg- Unikaj jej, nie chodź po niej; uchyl się od niej, a omiń ją z daleka. 16. bg- Boć oni nie zasną, aż co złego zbroją; bwp- sen na nich nie spłynie, kjv- chyba że spowodują czyjś upadek. 17. bp- Karmią się bowiem chlebem występku, eib- a przemoc piją niczym wino. 18. Natomiast ścieżka sprawiedliwych jest jak światło poranne, które im dalej, tym jaśniej świeci, aż do białego dnia. 19. Zaś droga nikczemnego jest mroczna, przeto nie wie on, kiedy się o coś potknie. 20. bg- Synu mój! Słów moich pilnuj i do wypowiedzi moich nakłoń ucha swojego. 21. bt- Niech one nie schodzą Ci sprzed oczu, strzeż ich pośród serca swego. 22. bg- Albowiem żywotem są tym, którzy ich przestrzegają, rwd- i dla całego ich ciała lekarstwem. 23. bjw- Więc z wszelką pilnością strzeż serca swego (przed zgorszeniem, złością, zepsuciem, kłamstwem, grzechem itp.): bo z niego żywot się rozchodzi. 24. Dlatego oddal od siebie fałsz ust, jak i stroń od przewrotności warg, 25. bb- i niech oczy Twe patrzą na to, co jest dobrego przed Tobą, a powieki Twoje niechaj nie zbaczają z właściwej drogi, 26. bg- kjv- jak i pomiarkuj ścieżkę nóg Twoich, i uczyń tak, aby wszystkie drogi Twoje były pewne; 27. bw- kjv- oraz nie zbaczaj (z niej): ani na prawo, ani na lewo, owszem cofnij swoją nogę od tego, co do zła prowadzi!



V

1. pau- Synu mój, słuchaj uważnie tego, co Ci mówię tu o mądrości, oraz nakłoń ucha na to, co przekazuję Ci o rozeznawaniu się, 2. kjv- tak, abyś mógł zachować rozwagę, i aby umiejętność ta na wargach Twych była utrzymana. 3. wuj- Pamiętaj przeto, iż cieknącym plastrem miodu są rozwiązłych kobiet a gardła takich gładsze niż oliwa, 4. bjw- lecz koniec końców słowa ust jej napełniają się piołunem, i zacznie się posługiwać językiem jakby posługiwała się mieczem o dwóch ostrzach (chytrze, sprytnie, nieobliczalnie, podstępnie, przewrotnie itp.) 5. bg- Nogi takiej zstępują do śmierci, do piekła chód takiej prowadzi, 6. rwd- gdyż taka nie zważa na swoją ścieżkę życia, jej drogi są błędne, nie rozeznasz ich, bo ona sama nie orientuje się na nich, jak i w tym, że zeszła na manowce. 7. bwp- rwd- Bądźcie posłuszni mnie tedy, Synowie moi, i nie poniechajcie przestrogi ust moich. 8. bb- kjv- Cofnij się od takiej na drodze swojej, a nie kieruj kroków swoich ku drzwiom domu takiej. 9. bp- abyś czci swojej nie oddał na łup niegodnemu, bw- a człowiekowi okrutnemu swoich lat, 10. bw- rwd- aby obcy nie sycił się dostatkiem z wysiłków Twoich, a owoce Twego trudu nie dostawały się do cudzego domu, 11. co byś nie lamentował w ostateczne czasy Twoje, po tym, jak zmarniała czerstwość mięśni ciała Twojego. 12. I rzekłbyś: O jako żem miał w nienawiści napominanie, i dlaczego serce moje wzgardziło przestrogą? 13. Jak również: Dlaczego nie podporządkowywałem się głosowi tych, którzy uczyli mnie, jak i dlaczego nie dawałem wiary tym, którzy przestrzegali mnie. 14. web- O włos, a popadłbym w całkowitą zgubę pośród rady społeczności i na zgromadzeniach jej. 15. bg- Przeto, pij wodę ze zbiornika własnego, oraz wody płynące ze źródła Twego! 16. Bacz na to, czy wody z Twoich źródeł nie przekraczają granic, i na to czy płynące wody nie zalewają sąsiadujących dróg i placów. 17. nwt-pl rwd- Niechaj będą wyłącznie dla Ciebie samego, bp- a nie dla obcych razem z Tobą. 18. wuj- Niech będzie zdrój Twój błogosławiony, a wesel się nim z żoną młodości Twojej: 19. pau- przemiłą jak łania, rozkoszną jak kozica, jej piersi niech upajają Cię w każdym czasie, w jej miłości zawsze znajduj ukojenie. 20. nwt-pl- Czemuż to, mój synu, miałbyś się rozkoszować obcą kobietą lub obejmować piersi cudzej. 21. bg- Zważ na to, że przed OCZYMA PAŃSKIMI są drogi człowiecze, a ON wszystkie ścieżki jego waży. 22. eib- Bezbożny zaś zaplącze się we własnych przewinieniach, trzymać go będą - na dobre - powrozy własnego grzechu. 23. wuj- rwd- Taki umrze: przeto że nie miał za cel karności, a w wielkości głupstwa swego oszukany przez nie będzie.



VI

1. bw- Synu mój! Jeżeli ręczyłeś za swojego bliźniego lub jeżeli dałeś porękę za obcego, 2. bw- wb- jeżeli związany jesteś przez słowa swoich ust, jeżeli zobowiązałeś się mową z ust Twoich, 3. bg- to uczyń tak, Synu mój!, a wyzwól się, gdyż wpadłeś w rękę bliźniego Twego; idźże, upokorz się, a usilnie nalegaj na bliźniego Twego (co by wykonał, to za co ręczyłeś). 4. bg- kjv- Nie dawaj snu oczom Twym (w takiej sytuacji), ani drzemania powiekom Twym. 5. kjv- Broń siebie (przed taką sytuacją), jak się broni sarna przed ręką myśliwego, jak ptak przed ręką ptasznika, 6. a jeżeli jesteś człowiekiem leniwym, to do mrówki się udaj, obacz na drogi jej pracy, a ucz się mądrości: 7. bwp- bg- kjv- ona, przecież nie ma żadnego przewodnika, nadzorcy lub przełożonego, 8. bb- a wszakoż póki lecie, gotuje sobie pokarm, a we żniwa zgromadzi żywność dla siebie, 9. bt- kjv- a więc zapytuję: Jak długo (leniuchu) chcesz spać? I kiedyż ze snu się przebudzisz? 10. bw- ylt- Gdyż jeśli zapotrzebujesz: (jeszcze trochę) więcej snu, trochę podrzemać, jeszcze choćby na chwilę założyć ręce, aby odpocząć, 11. web- to wtem własne ubóstwo zagrozi Ci jak rabuś, a niedostatek, jak mąż zbrojny. 12. Synu mój! Człowiek nikczemny i niegodziwy chodzi z fałszem na ustach, 13. to ten, który mruga szybko powiekami swoimi (nie jest szczery), taki sygnalizuje (kim jest) kręcąc stopą (manipuluje) oraz za pomocą palców (zgina je: kłamie). 14. W sercu u takiego jest przekora, taki także zmyśla nieustannie, by krzywdzić, by siać swary. 15. bg- Przeto prędko przychodzi upadek na takiego, i w oka mgnieniu - bez ratunku - zostaje doprowadzony do upadku. 16. eib- A oto sześć rzeczy, które dla PANA są odpychające, br- a tych siedem budzi u NIEGO odrazę: 17. oczy wyniosłe (tj. podnoszonych tz. dumy, buty, pychy); język kłamliwy; ręce przelewające krew niewinną; 18. serce, które knuje zło; nogi, które się kwapią zmierzać ku złemu; 19. świadek fałszywy, który kłamie; i ten, który sieje niesnaski między braćmi. 20. bg- Synu mój! Strzeżże, przestróg ojca Twego, bwp- a i nie lekceważ sobie wskazań Twojej matki. 21. bg- Wiąż je zawżdy u serca swego, a wieszaj je u szyi swojej. 22. bt- rwd- Gdy idziesz, to one mają wieść Ciebie, a gdy zaśniesz, to one wtedy będą czuwać nad Tobą, bw- a gdy się obudzisz, odezwą się do Ciebie, 23. bwp- rwd- albowiem przestrogi (ojca) są niczym pochodnia, a wskazania (matki) - niczym światło z niej bijące, bw- zaś ich napomnienia ku karności, są drogą ku żywotowi. 24. bwp- bg- To one Cię uchronią od niewiasty złej, i od słodkiego języka niewiasty obcej. 25. bg- Nie pożądaj piękności takich w sercu Twoim, bt- a i powiekami ich nie daj się złowić. 26. Albowiem w rozliczeniu za zgodzenie do siebie nierządnej kobiety, tracony jest kawałek z Twojego chleba, a co się tyczy cudzołożenia, to wiedz że, dla cudzej żony naraża się cenne życie. 27. bg- Zważ więc, czy może kto brać ogień do zanadrzy swoich, aby szaty jego nie zgorzały? 28. bg- Albo może kto chodzić po rozpalonym węglu, żeby się stopy jego nie poparzyły? 29. bwp- Tak jest też z tym, kto chodzi do żony bliźniego swego, bg- nie będzie bez winy, ktokolwiek się jej dotknie. 30. eib- rwd- Zastanów się: Czy ludzie gardzą złodziejem za kradzież, gdy dopuścił się jej, będąc głodny? 31. Lecz mimo to, gdy znaleziony będzie, musi zwrócić siedmiokroć, albo (gdy nie wystarczy) całą majętność domu swego oddaje (na wyrównanie). 32. bb- ylt- Lecz ten, który się cudzołóstwa dopuści, ten jest nędznego serca, dopuszczając się tego, zatraca swoją własną duszę. 33. bjw- Pozyska razy, a i zelżywość zgromadzi sobie, bb- a piętno hańby jego nie będzie zatarte. 34. Zazdrość bowiem podsyci gniew męża, i nie ulituje się w dniu pomsty, 35. a jego gniewu nie ułagodzi żadne zadość uczynienie, i nie ustąpi, choćbyś mu ofiarowywał wiele darów.



VII

1. Synu mój! strzeż mów moich, a nakazy moje gromadź w sobie. 2. kjv- Strzeż nakazów moich, i miej życie, a prawa mojego, jako źrenicy oka swego. 3. bg- wb- Uwiąż je do palców swoich, napisz je na tablicy serca swego, 4. i powiedz do mądrości: Tyś jest moją siostrą, a roztropność przyjaciółką nazywaj, 5. ylt- co by one ochroniły Cię przed nieznaną kobietą, przed cudzą żoną, która uczyniła pochlebnym swoje zagadanie, i tak: 6. bt- ylt- razu pewnego - przez okno swojego domu, na wprost, przez kraty - sobie wyglądałem, 7. bg- wb- i dostrzegłem (wśród zwykłych przechodniów), odróżniającego się pośród młodzieży, niespełna rozumu, młodego mężczyznę, 8. bjw- rwd- bo przeszedł przez ulicę (przy narożniku), a wedle drogi do domu takiej, się skierował, 9. bg- a było to, ze zmierzchem, jakoś pod wieczór, w zbliżających się ciemnościach nocnych, już w szarości ulicy, 10. i oto, dojrzałem niewiastę, wychodzącą mu na przeciw, a była odziana w nieskromny ubiór, jak i lekkiego serca (tudzież lekkich obyczajów). 11. bg- rwd- Jest podniecona i niepohamowana w mowie, i w domu własnym nie mogą się ostać nogi takiej, 12. bw- raz jest na ulicy, to znowu na placach, i lubi wyczekiwać przy każdym narożniku. 13. bg- I uchwyciła tego młodzieńca, i pocałowała go, a zdjąwszy wstyd z twarzy swojej, butnie rzekła mu: 14. asv- Ofiary przebłagalne - za podróż męża - zatrzymałam przy siebie, powiedz (bo nie wiem): czy dzisiejszego dnia miałam je złożyć za moje ślubowania? 15. ylt- Przeto wolałam wyjść z domu, by odszukać ciebie, usilnie szukałam twojej twarzy, i teraz cię mam. 16. bw- web- Moje łoże gotowe, okryłam je ozdobionym w paski kobiercem, z płótna z Egiptu, 17. nasyciłam swe posłanie zapachem: żywicznej mirry, drzewa aloesu i kory cynamonowej. 18. kjv- No pójdźże ze mną, upajajmy się miłością cielesną aż do poranka, znajdźmy ukojenie w miłości pomiędzy nami, 19. bg- boć męża mego w domu nie ma; wybrał się w drogę daleką. 20. bwp- beb- Zabrał ze sobą sakwę z pieniędzmi, i wróci (dopiero) gdy znów będzie pełnia księżyca. 21. Za pomocą obszernej, gładkiej mowy spowodowała, że uległ; za pomocą pochlebstw swoich warg zmusiła go, aby do niej dołączył. 22. bwj- Wnet poszedł za nią, jak wół, gdy go na rzeź wiodą, i dał się jej głupio prowadzić, jak jeleń związany powrozem, 23. bt- aż mu strzała przeszyje wątrobę lub był jak wróbel, co wpada w sidło, nieświadom, że idzie o życie. 24. bg- Przeto teraz, Synowie! słuchajcie mnie, a bądźcie pilni pouczeniu ust moich. 25. bp- Niech serce Twe nie skłania się ku drogom takich, i nie błąkaj się po ścieżkach takiej, 26. ylt- bw- bo ona była przyczyną upadku wielu, a i liczba - wszystkich uśmierconych przez nią - była wielka, 27. eib- a droga do jej sypialni, to droga do Szeolu, i zali sypialnia jej, nie jest komnatą śmierci.



VIII

1. Przeto uświadom sobie to, czy mądrość nie nawołuje, a zrozumienie nie opiera się na jej głosie? 2. bg- Stojąc na szczytach wysokich miejsc, przy drodze i na rozstaju drogi, 3. bg- rwd- jak i u bram, kędy się chodzi do miasta i przy podwojach, u progu drzwi (zanim się wejdzie), wszędzie tam rozlegają się jej wołania: 4. bg- Tak, na was wołam, o Mężowie! Tak, głos mój kieruję do was Synowie ludzcy. 5. Zważcie nań o wy naiwni i przyjmijcie wreszcie przestrogi, a wy głupcy zacznijcie mieć orientujące się serce. 6. nbg-pl- Wobec tego słuchajcie, bo ogłaszam poważne rzeczy, br- słuszne jest to wszystko, co wyjdzie z ust moich. 7. Zaiste moje usta wypowiedzą prawdę, ubg- lecz pozbawioną niegodziwości, której brzydzą się wargi moje. 8. asv- Wszystkie słowa moich ust są wypowiedziane dla sprawiedliwości, nie ma w nich ukrytego krętactwa albo umyślnego fałszu. 9. One wszystkie są jasne dla tego, kto ma rozeznanie, i prawe dla tych, którzy wyszukali poznanie. 10. Zabiegaj o poznanie moich pouczeń, a nie o srebro, jak również wybierz - posiadanie wiedzy - niż złota. 11. Albowiem posiadanie mądrości, przewyższa posiadanie kosztowności, oraz wszystkie rzeczy - które mogą być pożądane - nie są do porównania z korzyściami płynącymi ze mnie. 12. Jam mądrość, wybieram rozwagę na swoje miejsce goszczenia, wraz z nią umiem udzielić dobrej rady, gdyż posiadłam wiedzę wraz z przezornością, 13. bt- i wiem, że BOJAŹŃ PAŃSKA to nienawiść do zła (i wraz nią nienawidzę): pychy, wyniosłości, złych dróg, przewrotnych ust. 14. Przy mnie rada i powodzenie zamysłów, ja jestem roztropnością, potęga jest dzierżona wraz ze mną. 15. nbg-pl- Przeze mnie władają Królowie, a rządzący ustanawiają, co jest sprawiedliwe. 16. Przez mnie istnieją rządy władców, a wielmożni są w łaskach, ba nawet wszystkie osądy na ziemi są trwale uzasadniane mną (tzn. mądrością). 17. Kocham tych, którzy kochają mnie, a ci, którzy szukają mnie (usilnie), znajdą mnie. 18. asv- bw- Ze mną jest bogactwo i poważanie, trwałe dobra i powodzenie. 19. bg- Lepszy jest owoc mój, niż złoto, niż najczystsze złoto, a plony moje lepsze, niż srebro wyborne. 20. bp- Kroczę absolutnie po drodze Sprawiedliwości i nie zbaczam ze środka ścieżek sądu, 21. bw- aby tym sposobem darzyć bogactwem tych, którzy są na nich mi wiernymi, i aby napełnić ich spichlerze płodami. 22. bwp- wb- nwt-pl- Zauważ, że to JEHOWA mnie uczynił, jako początek SWEGO WŁADANIA, jako najwcześniejsze ze SWYCH DAWNYCH DZIEŁ, nim jeszcze cokolwiek uczynił, przed wszystkimi czasy. 23. bg- kjv- Przed wiekami jestem ustanowiona, przed początkiem istnienia: pierwej niż ziemia zaistniała; 24. bg- kjv- gdy jeszcze nie było przepastnych głębin, a ja już ci poczęta byłam; gdy jeszcze nie było źródeł opływających wodami; 25. bg- kjv- i pierwej niż góry założone zostały, niż zaistniały pagórki, ja ci zaistniałam; 26. bg- gdy jeszcze BYŁ nie uczynił ziemi, i równin, ani początku prochu, czy okręgu ziemskiego; 27. bw- web- gdy BUDOWAŁ niebiosa, byłam tam; gdy ODMIERZAŁ krąg nad powierzchnią przyszłych głębin; 28. bt- web- gdy UTWIERDZAŁ obłoki powyżej; gdy źródła wielkiej otchłani stawały się silne; 29. bw- wb- gdy morzu WYZNACZAŁ granice, aby wody nie przekraczały JEGO rozkazu; gdy KŁADŁ fundamenty ziemi. 30. bw- asv- Jam ci zawsze byłam u JEGO boku (jako pani robót), byłam JEGO codzienną rozkoszą, starając się - przez cały czas – wprzódy radować JEGO, i też poczułam, 31. wb- radość z nadającej się do zamieszkania JEGO ziemi, a moje spełnienie było wraz z synami ludzkimi. 32. bg- asv- Słuchajcież mnie teraz, Synowie! Albowiem błogosławieni, którzy strzegą dróg moich. 33. eib- rwd- Przeto wsłuchujcie się w pouczenia, przyjmujcie naukę płynącą z nich, tak abyście mogli być mądrzy, radzę, nie odrzucajcie ich! 34. bw- kjv- Bowiem błogosławiony człowiek, który mnie słucha, który czuwa dzień w dzień u moich drzwi, i strzegący ustawicznie wrót mojej bramy. 35. nbg-pl- Bo kto mnie pozyskał, pozyskał życie, dostąpiwszy pierwej łaski u WIEKUISTEGO. 36. bg- kjv- Zaś ten, który grzeszy przeciwko mnie, doznaje uszczerbku na duszy; bb- a wszyscy ci, którzy odżegnują się od mnie, kochają się w śmierci.



IX

1. beb- Mądrość zbudowała swój przybytek, do którego przystosowała siedem wykutych kolumn, poczym stanęła przed swoimi podwojami by ich pilnować, 2. kjv- ona to ci dokonała uboju swego bydła; ona ma zmieszane swoje wino; ona także zastawiła swój stół. 3. Ona już powysyłała (naprzód) swoje panny, i przykazała im, by nawoływały z najwyższych miejsc w mieście, polecając, by tak przemawiały: 4. bp- Kto niedoświadczony, niechaj (tutaj) zaraz przybędzie! A do człowieka pozbawionego rozumu nakazała przemówić: 5. kjv- przyjdźcie, pożywcie się z chleba mojego, skosztujcie z wina, które podałam, 6. kjv- porzućcie głupotę, abyście żyli, jak i - pójdźcie dalej - moją drogą orientowania się, dlatego zrozumcie to, że: 7. ten, który upomniał szydercę, ten spotka się z tym, że szyderca będzie szukał, jak by go tu upokorzyć, a ten, który potępił niegodziwego, ten spotka się z tym, że tamten będzie mu uwłaczał. 8. bb- Dlatego nie strofujcie szydercy, by was nie miał w nienawiści; strofujcie mądrego, a będzie się kochał w was. 9. bg- rwd- Dajcie powód do nauki mądremu, a mędrszym będzie; podobnie uczyńcie sprawiedliwemu, bo taki pokwapi się przyjąć pouczenie. 10. kjv- BOJAŹŃ PAŃSKA jest początkiem mądrości, a rozeznanie w tym, co Święte początkiem właściwego poznawania. 11. bjw- Zaiste, dzięki (tzn. mądrości) mnie rozmnożą się dni Twoje i przyczynią się Tobie lata żywota. 12. bw- rwd- Jeżeli zmądrzejesz, to i Ty (osobiście) dostąpisz korzyści z mądrości, zaś jeżeli postępujesz jak szyderca, to Ty sam, będziesz cierpiał to, co żeś wyszydził. 13. A oto Pani głupoty, jest to także kobieta, lecz swarliwa, dlatego, że nie rozumie czegokolwiek, gdyż jest prostaczką. 14. bg- A taka siedzi okrakiem u drzwi domu swego (na stołku), a także chodzi do miejsc wysokich w mieście, 15. web- i nawołuje na przechodniów (którzy idą prosto swoimi drogami), przemawiając: 16. bp- Kto niedoświadczony, niechaj tu zboczy, a do tego, komu nie dostaje rozumu, rzekła: 17. rwd- woda u mnie słodsza, bo kradziona; również mój chleb smaczniejszy, bo pokątnie zdobyty. 18. Lecz zaproszeni nie wiedzą, że u niej goszczą ludzie cienie (tzn. ci którzy stracili duszę) i tego, że tych, których namówiła na gościnę, goszczą potem w otchłani Szeolu.

X

1. Przypowieści Salomona. Syn mądry rozwesela ojca, zaś syn głupi strapieniem jest dla swojej matki. 2. pau- Nieuczciwie zgromadzone skarby nie przynoszą pożytku, ale sprawiedliwość tu (na tym polu) ratuje od śmierci. 3. PAN nie będzie męczył ducha sprawiedliwego głodem; jednako odepchnie daleko pragnienia grzesznych. 4. Do nędzy przywodzi ręka opieszała, zaś ręka skrzętna wzbogaca. 5. bg- Kto zbiera w lecie, jest synem rozsądnym, a kto dosypia we żniwa, jest synem pohańbienia. 6. eib- Błogosławieństwa spływają na głowę sprawiedliwego, lecz usta niegodziwego zawsze pokrywają własny gwałt. 7. bw- kjv- Pamięć o sprawiedliwym jest błogosławiona, lecz imię nikczemnych zgnije. 8. Mądry sercem przyjmie przykazania, ale głupi - od ględzenia warg swoich - upadnie. 9. bp- Kto kroczy w niewinności, chodzi bezpiecznie, lecz krętacz - chodzący krętymi drogami - sam się zdradzi ze swoimi matactwami. 10. bg- Kto mruga okiem, przynosi frasunek, a ten, który (dodatkowo) głupio poucza (wargami swoimi) upadnie. 11. bg- asv- Usta sprawiedliwego są źródłem żywota, zaś przemoc pokrywają usta nikczemnych. 12. bjw- web- Nienawiść wzbudza swary, a miłość przebacza wszelkie występki. 13. kjv- Na wargach tego, kto posiada zrozumienie, mądrość jest do odnalezienia, a kij jest (przeznaczony) na plecy tego, kto jest pozbawiony zrozumienia. 14. eib- Mądrzy zapobiegliwie gromadzą wiedzę (o bliźnich), a usta głupca przybliżają jego własną zgubę! 15. bwp- Dla bogacza warownią jest wszystko, co posiada, zaś upadkiem biedoty, jest jej ubóstwo. 16. nbg-pl- Zarobek prawego idzie na życie, ale dochód niegodziwego na grzech. 17. bwp- rwd- Kto napomnień karności przestrzega, kroczy drogą życia, lecz kto lekceważy sobie pouczenia, schodzi na manowce. 18. nwt-pl- Gdzie ktoś kryje nienawiść, tam są i wargi fałszywe, a ten który rzuca oszczerstwa jest głupi. 19. bw- ylt- Gdzie dużo słów, tam - w końcu - występkiem wypowiedź zakończy się, lecz kto opanowuje swój język, ten jest roztropny. 20. bg- Srebro wyborne to język sprawiedliwego, ale serce bezbożnych za nic nie stoi. 21. web- Wargi szlachetnego służą za pokarm dla wielu, jednak głupi umierają z (powodu) niedostatku zrozumienia. 22. Błogosławieństwo od PANA, oto, co prawdziwie przysparza bogactwa, i nie doda ON do tego - zazwyczaj towarzyszącego - znoju. 23. bw- rwd- Raduje głupiego igranie z innymi, i tu popełnienie nikczemnego czynu, jest dla niego, niczym przyjemność z wyboru mądrego postępowania dla (człowieka) rozumnego. 24. To z czym (z przerażeniem) boryka się niegodziwiec, przypadnie mu w udziale; jednako sprawiedliwym przypadnie być nasyconym - w użyczeniu - tym o co się starali. 25. Jak wichury przemijają (złe czasy), tak z nimi przemijają grzesznicy, bo tylko sprawiedliwy się ostanie, gdyż sprawiedliwość jest, jak (zbudować dom na skale) niezniszczalny fundament. 26. bg- Czym ocet zębom, i jako dym oczom, tak jest leniwy tym, którzy go posyłają. 27. bg- BOJAŻŃ PAŃSKA dni przyczynia, ale lata bezbożnego ukrócone bywają. 28. Nadzieja prawego w radość się obróci, zaś oczekiwania niegodziwego sczezną. 29. To zrządzenie PAŃSKIE nakreśliło drogę, która daje potencjał ku prawym, i niszczy siewców krzywdy. 30. bt- Sprawiedliwy nie zachwieje się nigdy, zaś występni nie będą mieszkać na ziemi. 31. Człowiek sprawiedliwy za pomocą swoich ust przywodzi ludzi do tego, co mądre, zaś umyślnie przewrotne języki zostaną poucinane. 32. Na wargach sprawiedliwego objawia się dobra wola względem tego, co się BOGU i ludziom podoba; bw- lecz usta bezbożnych wypowiadają tylko to, co jest przewrotne.

XI

1. bg- Waga fałszywa obrzydliwością jest PANU, zaś gwichty rzetelne upodobaniem JEGO. 2. wuj- Gdzie będzie pycha, tam będzie i hańba, a gdzie jest pokora, tam i mądrość. 3. bp- rwd- Uczciwość ludzi prawych kieruje nimi, przewrotność zaś prowadzi wiarołomnych do zguby. 4. br- Bogactwa na nic nie zdadzą się w dzień gniewu, rwd- natomiast sprawiedliwość wybawia od śmierci. 5. bt4- Prawość niewinnego równa mu drogę, zaś występny potyka się o - swą własną - niegodziwość. 6. bp- Sprawiedliwość prawych wyzwala ich serca, br- zaś przeniewiercom ich własne żądze nakładają pęta. (sprawiedliwość uczy sprawiedliwości w sprawiedliwości dla sprawiedliwości w najprostszy z możliwych sposobów, samą przez się, w bezpośredni sposób, w prawdzie i poprzez nią) 7. csb- Gdy grzesznik umrze jego oczekiwania obracają się w niwecz, podobnie nadzieja złożona w bogactwie przepada. 8. bw- Sprawiedliwy zostaje wyratowany z niedoli, lub- a zamiast niego wpada weń nikczemnik. 9. Swoimi ustami - pozbawiony BOGA człowiek – próbuje niszczyć swojego sąsiada, jednak poprzez rozeznanie się w tym, co jest usprawiedliwione, sprawiedliwy wybawiony będzie. 10. Cieszy się miasto, gdy dobrze się wiedzie prawym, a głośno się wiwatuje, gdy ginie zły. 11. ubg- Dzięki błogosławieństwu prawych wznosi się miasto, a usta niegodziwych je burzą. 12. bp- Kto gardzi bliźnim, jest pozbawiony rozumu, bt2- lecz rozumny umie o nim milczeć. 13. Plotkarz obmawiając, zdradza tajemnice, ale kto jest wiernego serca, zatrzymuje - dla siebie - zawierzonej rzeczy. 14. pau- Bez trafnych zarządzeń upada naród, rwd- trwałość narodu w wystarczającej liczba tych, których można się poradzić. 15. Złem utrapiony będzie, kto poręczy za obcego, lecz kto nienawidzi zarabiania na poręczeniach, pozostaje wolny od trosk. 16. Miłościwa kobieta zapewnia sobie szacunek, zaś mężczyzna poprzez wykorzystywanie siły (pozycji dominującej nad biednymi) zapewnia sobie bogactwo. 17. Miłosierny człowiek wyświadcza dobro swej duszy, okrutnik dokucza własnemu ciału. 18. Grzesznik czyni swoje zyski ułudnymi, lecz ten, który sieje sprawiedliwość, ma nieomylne wynagrodzenie. 19. bg- rwd- Jak obstawanie przy sprawiedliwości jest ku żywotowi, tak ten, który naśladuje zło czyniących, bieży ku własnej śmierci. 20. bg- Obrzydliwością są PANU przewrotni sercem; ale MU się podobają ci, którzy żyją bez zmazy. 21. Choć podadzą łotrowi rękę (ku pomocy), w końcu z pomstą się spotka; zaś (z istoty rzeczy) potomstwo uczciwych ujdzie cało. 22. Czym kobieta upiększająca się, a idąca przez życie z odrzucaną rozwagą, tym używać złotych pierścieni, powkładanych w nozdrza trzody chlewnej, by ją za nie prowadzić. 23. bt- kjv- Pragnienie prawych, to tylko dobro, wyczekiwaniem niegodziwych, jest gniew. 24. br- Bywa taki, kto hojnie obdziela innych, sam coraz więcej dostaje, a jest i taki, który jest ponad miarę oszczędny, nawet na tym, co odpowiednie i tylko z dnia na dzień zubożeje. 25. nwt-pl Dusza szczodra sama zostanie nasycona, bo kto poi drugich, sam też zostanie napojony. 26. bw- rwd- Kto wstrzymuje sprzedaż zboża, tego ludzie przeklinają, lecz błogosławieństwo spoczywa na głowie tego, kto je sprzedaje. 27. Ten, który zabiega o dobro, pozyska przychylność bliźnich, zaś ten, który zamyśla wyrządzić krzywdę, na tego ona przyjdzie. 28. Ten, który pokłada swoje ufanie (tylko) w bogactwach swoich – upadnie, jednakże prawi bujnie rozrosną się, jak zielone listowie. 29. br- Kto kłopocze swoje ognisko domowe, nic innego nie dziedziczy prócz plonu/zysku z siania wiatru, bgr- a tacy głupcy zostaną sługami tego, kto jest mądrego serca. 30. kjv- Owocem prawości drzewo życia, a ten, który zjednuje sobie ludzkie poparcie, ten jest mądry. 31. bg- rwd- Oto, jeśli sprawiedliwemu już na ziemi się odpłaca, tedy - daleko bardziej - dzieje się tak złemu i grzesznikowi.



XII

1. bwp- Kto znosi napomnienia, ten kocha i mądrość, zaś kto odrzuca nagany, zapewne jest głupi. 2. bw- Dobry człowiek zyskuje łaskę u PANA, lecz PAN potępia człowieka podstępnego, który knuje zło. 3. bw- Przez niegodziwość nie stanie człowiek na mocnym gruncie, bg- zaś korzeń sprawiedliwych nie będzie poruszony. 4. bb- Stateczna żona jest koroną męża swego, ale ta, która go sromoci, jest powodem próchnienia jego kości. 5. bt4- Sprawiedliwych zamiary uczciwe, bt5- zaś zamysły występnych - oszustwem. 6. eib- rwd- Słowa wypowiadane przez bezbożnych, to czyhanie na krew, lecz to, co (w odpowiedzi) wypowiadają usta prawych, jest dla nich samych ratunkiem. 7. eib- rwd- Nikczemnych się powala, tak żeby ich nie było, lecz dom sprawiedliwych ocaleje. 8. eib- rwd- Chwali się człowieka stosownie do mądrości słów jego, bg- rwd- zaś ten, kto wypowiada treści świadczące o przewrotności serca, spotyka się z pogardą. 9. rwd- Lepszy jest mało poważany, a którego stać na to by mieć sługę, niż ten, który pretenduje do wielkości, a braknie mu na chleb. 10. rwd- Prawy ma (nawet) względy na pokarmowe potrzeby swoich zwierząt, bp- lecz serce nikczemników (i dla własnych zwierząt) okrutne. 11. rwd- Kto uprawia rolę, będzie nasycony chlebem: lecz ten, który bierze przykład (idzie w działaniu za) z próżnujących, jest ogołocony z rozumu. 12. rwd- Pragnieniem grzesznika korzyść ze swoich złych czynów, lecz (tylko) korzeń sprawiedliwości wydaje trwałe owoce. 13. asv- W wykroczeniach ust złoczyńcy, są sidła na niego samego, lecz wargi prawego uwalniają go od kłopotów. 14. bb- Będzie nasycony człowiek dobrami z owocu ust swoich, rwd- a i czyny rąk jego odpłacać mu będą. 15. bw- Głupiemu jedynie droga jego wydaje się właściwa, bwp- mądry zaś chętnie (na niej) wsłuchuje się w rady innych. 16. Głupiec od razu ujawnia swój gniew, zaś człowiek przezorny pokryje zniewagę milczeniem. 17. Kto mówi prawdę, daje świadectwo swej prawości, lecz świadek fałszywy kłamstwo wspiera kłamstwem. 18. Są tacy, którzy wypowiadają lekkomyślne, nierozważne słowa, którymi ranią jak mieczem, zaś język mądrych jest tak rozważny, że aż niesie z sobą uzdrowienie. 19. bg- Wargi prawdomówne utwierdzone będą (na zawsze), njb- zaś język kłamliwy przetrwa tylko przez moment. 20. bt- Serce fałszywych ludzi odczuwa złość, bp- zaś radość odczuwana jest u tych, których rady zmierzają do pokoju. 21. Żadne ciężkie kłopoty nie przyjdą na prawego, lecz życie grzesznika wypełniają nieszczęścia. 22. bg- Odrazę budzą u PANA wargi kłamliwe; zaś upodobanie zjednują sobie u NIEGO te, które (szerzą prawdę, służą prawdzie, /rozdają/ informują o prawdzie) walczą o prawdę. 23. Człowiek przezorny - o tym, co rozeznaje (na temat bliźnich) - milczy, ale serce durnych (od razu) ogłasza ich szalone myśli. 24. bt- Ręka pilnych zdobywa zwierzchnictwo, a gnuśność sprowadzi pracę pod przymusem. 25. Niepokój w sercu człowieka osłabia ducha, lecz dobre słowo podnosi na duchu. 26. Prawy jest lepszym wzorem do naśladowania - dla swego bliźniego - niż grzesznik, który prowadzi (tylko) ku błędnym drogom. 27. ubg- rwd- Gnuśny nie upiecze tego, co upolował, ale cennym walorem człowieka pracowitego jest jego własna gorliwość. 28. nwt-pl Na ścieżce prawości jest życie, a podążanie - jej szlakiem - nie oznacza śmierci.

XIII

1. Mądry syn przyjmuje ojcowskie pouczenia, zaś kpiarz nie słucha strofowań. 2. bjw- Z owocu ust swoich człowiek będzie nasycony dobrami, a u zdradzieckich ludzi słychać, że dusza pożąda przemocy (wzdychają do tego, czego pożądają i dyszą złością do tego, co pragną zniszczyć lub wstrzymują oddech, gdy szukają słabego punktu). 3. Ten, kto baczy na wypowiedź ust własnych, czuwa nad swym żywotem; zaś ten, który otwiera bezmiernie swoje usta, ten się zrujnuje. 4. gnv- Duch leniucha pożąda, i niczego nie uzyskuje, rwd- zaś obficie zaspokojone będą pragnienia duszy pilnego. 5. esv- rwd- Prawy się brzydzi wszelkim zakłamanym słowem; jednak, ten kto nikczemny (dopuszczając się kłamstwa) ten, sprowadza na siebie wstyd i kompromitację. 6. nwt-pl- Prawość strzeże tego, kto jest niewinny na swej drodze, erv- lecz bezecności (na niej) zgubią grzesznika. 7. bg- rwd- Znajdzie się takiego, co się przedstawia jako bogacz, a może zupełnie nie mieć niczego, bg- jak i takiego, co udaje ubogiego, choć obfituje w bogactwa. 8. bg- asv- Okupem za żywot człowieczy jest jego własne bogactwo, lecz biedny nie usłyszy gróźb. 9. niv- Światło u prawego będzie jaśnieć, zaś lampa u nikczemnika będzie wygaszona. 10. bw- asv- Duma wywołuje tylko spory, erv- rwd- ale ci, którzy dobrze się odnoszą do zasięgania rad, są mądrzy. 11. Szybko przemija bogactwo tych, którzy zdobyli je niewłaściwie (nie należało się, niesprawiedliwie; (łatwo przyszło, łatwo poszło)), eib- ale ten, kto je gromadzi krok za krokiem, temu jego trwale przybędzie. 12. asv- Nadzieja, która się odwłóczy, wątli serce, zaś spełnione pragnienie staje się drzewem życia. 13. bg- rwd- Kto gardzi słowem BOŻYM, będzie ponosił karanie, ale kto się boi Przykazań JEGO, odniesie nagrodę. 14. Nauki mądrych są źródłem życia tak, aby można było oddalić się od sideł śmierci. 15. Zdrowy rozsądek zapewnia życzliwość, lecz zdradziecki - na swej drodze - ciągle będzie walczył z trudnościami. 16. asv- Każdy przezorny przystępuje do działania po zebraniu wiedzy, ale kto głupi ten tylko (i tu) krzewi swoją głupotę. 17. bgn- Niegodziwy posłaniec wtrąca w niedolę; lecz wierny posłaniec przynosi ratunek. 18. bg- Ubóstwo i wstyd przyjdzie na tego, który się wyłamuje od karności; pau- zaś kto słucha upomnień, zyskuje szacunek. 19. rwd- Pragnienie jeśli się spełni, słodkie jest duszy, a tylko głupiec nie chce się odwrócić od takiego, które jest złem. 20. Kto przystaje z mądrymi – nabiera mądrości, lecz kto się brata z głupcami, temu się nie powiedzie. 21. lxa- Zło będzie bieżyć w ślad za grzesznikiem (reputacja), zaś dobro (idzie przed, dając świadectwo) wyprzedza poczynania prawego. 22. Dobry człowiek zostawia dziedzictwo synom synów swoich; br- lecz dorobek grzeszników będzie rozdzielony wśród prawych. 23. nbg- gwn- Małe pole biednych daje im pod dostatkiem żywności, lecz tam, gdzie mieli by być jego pozbawieni, tam była by niesprawiedliwość. 24. bg- erv- Kto oszczędza rózgi swej, ma w nienawiści syna swego; ale kto go miłuje, rychło go karze. 25. asv- Prawy je tylko tyle, by zaspokoić (pierwszą) potrzebę duszy, lecz brzuch grzesznika zawsze pożąda (wciąż więcej) pożywienia.



XIV

1. gnv- Mądra kobieta buduje sobie swój dom, lecz głupia burzy go (własnymi rękoma). 2. eib- asv- Kto postępuje w sposób uczciwy, dowodzi szacunku dla PANA, zaś kto jest przewrotny (na drogach swych), ten gardzi NIM. 3. lxa- Głupi (osobiście) poprzez swoje usta podaje rózgę na swoją pychę, zaś wargi mądrych chronią ich. 4. Gdzie wołów brakuje, tam i w oborze nie trzeba się silić na czystość, ale dzięki sile wołów, będziesz w plon obfitował. 5. Lojalny człek - jako świadek - nie skłamie, ale obłudny człek - jako świadek - powypowiada kłamstwa. 6. Szyderca wypatruje mądrości, ale nie jest mu dostępną, zaś rozważnemu poznanie przychodzi łatwo. 7. csb- Od wszystkich ludzi głupich odsuń się, bo z wypowiedzi ich ust nie sposób zyskać poznania. 8. gwn- Mądrość przezornego to rozeznawać się na drodze swojego życia, lecz głupiego zwiodą jego własne głupstwa. 9. Na namiotach kpiarzy spoczywa występek, a między sumiennymi będzie mieszkała życzliwość. 10. Każdy osobiście doznaje goryczy serca swojego, a i do radości jego nie wmiesza się nikt obcy. 11. Dom nikczemników powali się, ale obecny namiot prawych zamieni się w dom. 12. Jest droga, która się zda słuszną przed człowiekiem; wszakże dokończenie jej, jest skierowaniem się ku śmierci. 13. Nawet podczas śmiania się Twoje serce może odczuwać boleść, a koniec owych uciech to udręczenie. 14. Swoimi drogami nasyci się człowiek wiarołomnego serca; podobnie i dobry będzie wynagrodzony za swoje czyny. 15. Naiwny polega na wszystkich wypowiedzianych słowach, zaś przezorny pieczołowicie rozważa, jak pokieruje swoimi krokami. 16. asv- nrs- Mądry jest przezorny i obawia się, jak by tu zła się ustrzec, zaś kto głupi, zawsze śmiało sobie postępuje i jest nieostrożny. 17. nirv- Człowiek porywczy (ulegający swoim szaleństwom), będzie popełniał głupstwa, a kto jest chytry, ten będzie znienawidzony. 18. esv- Spuścizna prostaków to głupota, zaś przezornych ukoronuje poznanie. 19. erv- Źli chylą czoła przed dobrym, podobnie niegodziwy (korzy się) przed bramą prawych. 20. Ubogi bywa - nawet i u sąsiada swego - w nienawiści; a wielu jest tych, co stawiają się jako przyjaciele bogatemu. 21. Kto biednym sąsiadem gardzi, popełnia grzech; ale ten jest błogosławiony, który ma litość nad ubogim. 22. asv- erv- kjv- Izali nie błądzą, ci którzy inicjują zło? Miłosierdzie i prawda gotują dobra tym, którzy zabiegają o nie (szerzą dobro). 23. br- Każda praca przynosi określoną intratę, bg- rwd- ale czcze gadanie tylko do powiększania niedostatków służy. 24. asv- Uwieńczeniem starań mądrych jest ich dobrobyt, ale głupota głupich, okazuje się być (tylko) głupotą. 25. esv- Wyswobadza żywot świadek prawdziwy, zaś oszukańczy dyszy kłamstwem (oddycha płucami, nie przeponą, bo kłamstwo potrzebuje więcej energii = tlenu). 26. erv- Kto trwa w BOJAŹNI PAŃSKIEJ ma w NIEJ mocne ufanie, i jeszcze dla jego dzieci będzie ONA ostoją. 27. BOJAŹŃ PAŃSKA jest jako zdrój, który daje żywot, i strzeże przed wyruszaniem ku matni śmierci. 28. erv- W mnogim ludzie jest chwała Królewska, zaś w niedostatku owych jest ruina Księcia. 29. jps- Ten w rozum obfituje, który jest nierychły ku zagniewaniu się, ale porywczy wywyższa szaleństwo swoje. 30. kjv- Serce spokojne jest zdrowiem całemu ciału, zaś zazdrość jest zgnilizną w kościach. 31. bjw- net- Kto gnębi ubogiego, urąga STWORZYCIELOWI jego: a czci GO ten, który ma zmiłowanie nad ubogim. 32. Z powodu swych złych czynów do upadku będzie niegodziwy doprowadzony, zaś sprawiedliwy - z powodu swej nieskazitelności - znajdzie w niej obronę (i) przed swoją śmiercią. 33. asv- Serce tego, kto posiada zrozumienie napełnione jest - odpoczywającą w nim - mądrością, która daje całkowite wytchnienie, bo spełnia jej korygujące wskazania; a to, co jest we wnętrzu głupich, wnet wychodzi na jaw. 34. esv- asv- Sprawiedliwość wywyższa naród; lecz grzech jest wyrzutem dla jakiegokolwiek z ludów. 35. erv- Przychylność Królewska wobec sługi, który wykonuje swoje obowiązki mądrze, ale jego oburzenie na tego, który jest powodem do wstydu.

XV

1. kjv- asv- ylt- Poprzez miłą odpowiedź uśmierza się oburzenie, a bolesnymi słowami rozbudza się gniew. 2. erv- Mądry używa języka w poprawny sposób, dając wyraz posiadanej wiedzy, zaś głupi szarpie się ze słowami, tryskając swoją niedorzecznością. 3. asv- dby- Wejrzenie PAŃSKIE istnieje na każdym miejscu, stróżuje złu i dobru. 4. Pocieszający język jest jako drzewo żywota, a oszukańczy język jest zniszczeniem na duchu. 5. asv- erv- Głupiec nie przykłada wartości do strofowań ojcowskich, zaś ten, który ceni sobie wyrzuty, nabywa rozwagi. 6. erv- dby- W domu zacnego jest wielki dostatek, a w dochodach niegodziwego ambaras. 7. Wargi mądrego krzewić będą poznanie, a serce głupiego nie zachowuje - w tym względzie - (w sobie) takiej potrzeby. 8. asv- erv- Ofiary nikczemników są obmierzłe PANU, zaś modły ludzi prawych upodobaniem. 9. asv- erv- gnv- Droga nikczemnika jest wstrętna PANU, ale miłuje tego, który podąża za prawością. 10. dby- Jest naznaczone bolesne korygowane dla tego, który odwraca się od drogi prowadzącej do życia, a śmierć jest naznaczona dla nienawidzących napominania. 11. asv- Przed wejrzeniem PANA są zaświaty i otchłanie piekielne, o ileż bardziej może - w ten czas - wejrzeć w serca potomków człowieczych. 12. erv- asv- Szyderca nie lubuje się w tym, by kto go napominał, dlatego on nie pójdzie do mądrych. 13. bg- Serce szczęśliwe rozwesela twarz; ale z powodu żałości serca duch złamany bywa. 14. erv- Serce tego, który jest rozumny, potrzebuje wyszukiwać poznania; ale usta kiepów karmić mogą (innych) tylko głupotą. 15. erv- Wszystkie dni udręczonego są nieszczęsne, bg- rwd- ale kto jest wesołego serca, ten jakby przeżywał ustawicznie gody. 16. erv- Lepsze jest trochę w połączeniu z BOJAŹNIĄ PAŃSKĄ, niżeli skarb wielki z niepokojem co do niego. 17. gnv- Lepszy jest skromny posiłek z pospolitych jarzyn, w których jest miłość, niż z tuczonego wołu, w którym jest nienawiść. 18. bg- asv- Człowiek gniewliwy wszczyna zwady, zaś nierychły do gniewu załagodzi niesnaski. 19. asv- Droga wałkonia jest jak przedzieranie się na niej przez porosłe (przez zaniedbanie) ciernie, a rzetelny doprowadzi do tego, że jego droga będzie wygładzona jak trakt. 20. asv- erv- gnv- Syn mądry zadowala ojca swego, zaś głupi człowiek pogardza matką swoją. 21. gnv- Głupstwo popełnić jest weselem dla pozbawionego rozumu, ale człowiek rozumny zważa na to, by jego postępowanie było przyzwoite. 22. asv- erv- Gdzie nie masz rady, spełzają na niczym zamierzenia, bt4- rwd- lecz udają się one, gdzie jest wielu doradców, których można się poradzić. 23. asv- Weseli się człowiek z trafnej odpowiedzi ust swoich: a słowo według czasu wyrzeczone, o jako jest dobre! 24. nwt-pl- rwd- Dla człowieka, który działa z wnikliwością, droga życia wiedzie w górę, by odwrócić go od upadku do Szeolu – co w dole. 25. dra- rwd- PAN sprawi, iż dom dumnych się wywróci, a granica pola wdowy się utwierdzi. 26. dby- Złe zamierzenia są obrzydliwością PANU! bp- ale życzliwe słowa są czyste (w JEGO oczach). 27. erv- gwn- Kto chciwie goni za (każdym) zyskiem, przyciąga kłopoty na swój dom, a (w szczególności) ten, kto ma w nienawiści łapówkarstwo, będzie żył (spokojnie). 28. kjv- Serce sprawiedliwego ma względy na innych, i rozważa to, co ma wypowiedzieć (by nie krzywdzić), zaś usta niegodziwych wyładowują się bluzgami. 29. asv- erv- Dalekim jest PAN od przekleństw grzeszników, rwd- ale w modlitwę sprawiedliwych się wsłuchuje. 30. Przychylne spojrzenie oczu, rozwesela serce, a wieść dobra pokrzepia kości. 31. gnv- Ucho, które chętnie słucha zbawiennych napomnień życiowych, chętnie wśród mądrych zamieszkiwać będzie. 32. dra- asv- erv- Kto uchyla się od skarceń, ma w pogardzie duszę swoją, a ten, który stosuje się do zarzutów, nabywa w końcu zrozumienia. 33. BOJAŹŃ PAŃSKA poucza o dyrektywach mądrości, a na początku, wraz z uhonorowaniem ich, pojawia się pokora.



XVI

1. Intencje człowieka przygotowują jego własne serce, ale od PANA jest odpowiednia do tego odpowiedź języka. 2. bg Wszystkie drogi człowiecze zdadzą się być czyste przed oczyma jego, ale to PAN jest, TYM, który rozważa zamiary ducha. 3. njb- Zgódź swoje działania z wolą PANA, a Twoje postanowienia dokonają się. 4. Wszystko cokolwiek zaistniało, uczynił celowo PAN, bacząc - na spełnienie swoich zamiarów - aż do kończącego owe celu, także przyjście niegodziwca w dzień Twojego ucisku. 5. asv- Obrzydliwością jest PANU każdy ten, który ma napełnione dumą serce, i choć ręka pomaga ręce (Podać komuś, wyciągnąć do kogoś rękę = pomóc komuś / Ręka rękę myje (noga nogę wspiera) = jeden drugiemu pomaga), nie ujdzie on bezkarnie. 6. rwd- Łaskawością dla innych i wyznaniem prawdy, nieprawość odpokutowana jest: a z powodu BOJAŹI PAŃSKIEJ odstępujemy od złego. 7. dby- Gdy zadowalają PANA drogi człowieka, to i nieprzyjaciele jego w pokoju (zgodnie z tym faktem) z nim żyją (nie sprawiają kłopotów). 8. Lepsza jest uczciwie mieć trochę, niż wiele w połączeniu z sianiem krzywdy. 9. kjv- Serce człowiecze inicjuje początki własnych kolei życia; jednakże to PAN zatwierdza kroki życiowe (powołania) człowieka. 10. Na wargach Królewskich BOŻE PRZEPOWIADANIE PRZYSZŁOŚCI, jego usta nie uchybiają w rozstrzygnięciach. 11. Prawidłowa waga i szale ważące są w mocy PANA, a i wszystkie gwichty (kamienie w worku) posiadają swoją wagę za sprawą JEGO DZIEŁA. 12. lxa- Obrzydliwością jest Królom narażać się w sondach na krzywdę ludzką, bo na rządach sprawiedliwości tron jest umacniany. 13. dra- Upodobaniem dla Króli wargi sprawiedliwe, a tego, który broni słuszności będzie cenił. 14. asv- Gniew Króla to posłaniec śmierci; ale mąż mądry ubłaga go. 15. Pogodna twarz Króla zwiastuje życie, a jego łaska jest jak obłoki, które zwiastują sobą nadejście - przynoszącego urodzaj - deszczu. 16. erv- O ileż lepiej jest nabrać mądrości, niżeli zabiegać o złoto; i raczej płacić za naukę, niż wybrać gromadzenie srebra. 17. Droga prawych jest wymijaniem zła, ten który się jej pilnuje, ten zachowa życie. 18. asv- erv- Przed zatratą przychodzi duma, a przed upadkiem przychodzi wyniosłość ducha. 19. dra- Lepiej jest być uniżonego ducha pospołu z ubogimi, niżeli dzielić łup z dumnymi. 20. Kto poświęca uwagę dla słów PANA, wynajdzie dobro, bo kto ma ufanie w słowu PANA, temu dopisze szczęście. 21. Kto jest mądrego serca, słynie z rozwagi, a słodycz na wargach pomnaża siłę przekonywania. 22. Zdrój żywota jest zdolność pojmowania tym, którzy ją mają, zaś oczekiwaniem głupich jest ich głupstwo. 23. wuj- eib- Serce mądrego wyćwiczy usta jego i kształtuje ich moc pouczania. 24. Uprzejma mowa jest jako plaster miodu, słodka dla duszy, i pokrzepiająca dla kości. 25. dby- asv- Zda się może tak, że droga człowieka jest właściwą, jednak dokończenie jej ukaże, że to była droga ku śmierci. 26. erv- Apetyt u pracującego człowieka, pracuje na siebie, bo jego usta (poprzez łaknienie) przymuszają go. 27. Łajdak knuje intrygi, a w wargi jego wykrzywiają się, jakby odczuł żar płonącego ognia. 28. asv- Mąż przewrotny rozsiewa dookoła zwady, a oszczerca poróżnia przyjaciół. 29. Mąż okrutny przywabia bliźniego swego, i wprowadza go na drogę niestosowną. 30. gwn- Kto oczy mruży, obmyśla podstęp; kto wargi zagryza, niecność postanowił/obmyślił. 31. erv- Siwizna na głowie, przyozdobieniem podeszłego wieku i jest jako korona chwały, która powinna być do odszukania na drodze sprawiedliwości. 32. asv- Lepszy jest nierychły do gniewu, niżeli mocarny wojownik, a ten który panuje sercu swemu, lepszy jest, niżeli dowódca, co zdobył miasta. 33. br- Losy (podczas głosowania) zwykło się skrywać między fałdy sukni, lecz od PANA WOLI zależą wszelakie rozstrzygnięcia.

XVII

1. Lepiej mieć do jedzenia suche kęsy mięsa, i dany spokój z nimi, niż ucztować w domu, w którym spożywa się tłuste kawałki mięsa (utuczone jak na ofiarę) i konflikty wraz nimi. 2. asv- Sługa, który gospodarzył mądrze, powinien kierować synem, który jest przyczyną kompromitacji, i powinien mieć udział z ojcowizny pośród braci tamtego. 3. Jak w tyglu rafinacyjnym oczyszcza się srebro, tudzież - poprzez wielokrotne przetapianie - w piecu, oczyszcza się złoto, tak PAN doświadczając ludzi, oczyszcza ich serca. 4. asv- Złoczyńca posłuszny jest wargom, które mówią, jak czynić niegodziwość: a kłamliwy człowiek przekręca głowę, i kieruje swoje ucho ku językowi złośliwemu, który mówi o tym, jak przynieść komuś ujmę. 5. rsv- Kto drwi sobie z ubogich, uwłacza STWORZYCIELOWI własnemu; bg- rwd- a ten, kto się raduje z upadku czyjego, nie ujdzie bez pokutowania za to. 6. erv- Ukoronowaniem starców są synowie ich synów, zaś chwałą synów są ich ojcowie. 7. Właściwość wybornej mowy nie jest do odnalezienia wśród osób głupich, i tym mniej (istnieje) potrzeba – podczas przemawiania - posługiwania się kłamstwem ustom zacnych ludzi. 8. Wynagradzanie innych za przysługi, jest w oczach tego, kto je daje, jakoby był osobą (ważną społecznie) mającą przyozdobienie z kamienienia drogocennego (na tablicy na piersi), bo gdziekolwiek się zwróci, sprzyja (jakby magicznie) on jego powodzeniu. 9. Cudzą przewinę tai ten, kto jest życzliwy, zaś kto sprawę rozgłasza, sprzyja poróżnieniu między przyjaciółmi. 10. Nagana głębiej poruszy rozumnego niż głupiego sto batów. 11. bw- nwt-pl- Zły dąży tylko do buntu, lecz zostanie przeciwko niemu wysłany srogi posłaniec. 12. Lepiej człowiekowi spotkać niedźwiedzicę szalejącą z powodu straty swoich młodych, niż spotkać szalejącego głupca w pełni szału swej głupoty. 13. bg- Kto oddaje złem za dobre, temu zło nie opuści domostwa jego. 14. Kto wszczyna zwadę, jest jak ten, co przekopuje rów z wodą, która płynie do pola, przeto nim się zwada nasili, zaniechaj tego. 15. Ten, kto usprawiedliwia winnego, a winnym czyni prawego (prawość zawsze jest złączona ze cnotą sprawiedliwości), niech wie, że oba czyny jednako są obrzydliwością PANU. 16. Jakiemu to zacnemu celowi miały by służyć pieniądze w ręku głupiego, bo przecież mądrości nie podobna zakupić, a i tacy jak on, przecież z serca odżegnują się od niej, gdyż nie przywiązują do niej wagi? 17. Wszelkiego czasu oddany jest przyjaciel, a w przeciwnościach losu stawia się jako brat. 18. Nierozumny jest, kto dał porękę, i stał się czyimś gwarantem, zwłaszcza, gdy światkiem miał by być przyjaciel. 19. asv- Kto lubi przestępstwo, lubi i zwadę; a ten, kto bramę podwyższa (w Polsce mówi się: za wysokie progi na czyjeś nogi), szuka zatraty. 20. Krnąbrny sercem nie zaznaje dobroci, a wszyscy o podstępnej mowie popadną w ruinę. 21. asv- Kto urodził się głupi (niech wie, że życie jest takie), urodził się po to tylko, by smutek mieć z tego, także się nie rozweseli ojciec takiego. 22. asv- Serce wesołe jest dla ciała jak lekarstwo, zaś duch zafrasowany wysusza kości. 23. bg- Nędznik potajemnie dar wyciąga - z zanadrzy (stroju) - po to, aby odwrócić ścieżki sądu. 24. erv- Mądrość poprzedza oblicze tego, który ma pełnię rozumienia, zaś oczy głupca wypatrują jej nawet na krańcach ziemi. 25. erv- Syn głupi żałością jest ojcu swemu, i goryczą dni rodzicielce swojej. 26. asv- erv- bt- Dla prawego i kara grzywny niestosowna, bezprawiem jest chłostać uczciwych. 27. asv- Ten, który zdobył poznanie, jest oględny w wypowiedziach swoich, a ten, kto wie, kiedy zachować spokój ducha, jest roztropny. 28. erv- Każdy głupi, gdy zachowuje - w odpowiedniej chwili - milczenie, zalicza się do mądrych, a ten, kto umie chodzić z zatulonymi wargami swoimi, zalicza się do ludzi, którzy zachowują rozsądek (są przezorni więc będą mogli zachować rozsądek).



XVIII

1. Człowiek samolubny, szuka tego, jak zaspokoić pożądliwości, dlatego wypatruje sposobności, by wyłamać się od każdej mądrej rady. 2. Głupiec nie lubi dochodzić sensu rzeczy, by działać ze zrozumieniem, za to lubi zaspokajać tylko to, co dyktuje mu własne serce. 3. Gdziekolwiek przyszedł niegodziwy, w ślad za nim wkroczyłam i wzgarda, zaś za mężem nikczemnym - niesława. 4. Słowa niejednych ust ludzkich są jak woda znajdująca się głęboko, zaś mądre słowa są jak obfitujący zdrój. 5. Nie dobra to rzecz, mieć względy na osobę niegodziwego tak, żeby miała być wypaczona sprawiedliwość - w osądach Twoich - względem prawego. 6. Wargi głupca wywołują konflikty, jego usta otwierają się by zadać ciosy. 7. bg- Usta głupiego są jego zatratą, a wargi jego sidłem duszy jego. 8. bg- rwd- Raniące słowa donosiciela są jak połykane kąski przysmaku, które przenikają do wnętrzności żywota, zadając trzewiom rany. 9. I także ten, który jest niedbały w pracy swojej, jest bratem tego, który jest wielkim marnotrawcą. 10. Zaklinać się na imię PAŃSKIE, jest mocną wieżą; sprawiedliwy się do NIEGO może uciec, i w IMIENIU, jak na szczycie wieży, bezpiecznym być. 11. Majętność własna bogatemu - w zadufaniu jego - jawi się jako miasto warowne lub jako - nie do zdobycia - mur wysoki. 12. bt- Przed upadkiem serce ludzkie się wynosi, lecz pokora poprzedza szacunek. (Wywyższanie się skutkować będzie poniżeniem, a prawdziwy szacunek zdobywa się poprzez uniżanie się.) 12. Wywyższanie się skutkować będzie poniżeniem, a prawdziwy szacunku zdobywa się poprzez uniżanie się. 13. bg- Kto odpowiada, pierwej niż wysłucha, głupstwo to z jego strony i zelżywość, i powód do wstydu. 14. bt- Duch ludzki podtrzyma go w czasie niemocy, lecz kto podźwignie złamanego na duchu? 15. bwp- Serce rozważnego przyswaja wiedzę, także uszy mądrych są żądne wiedzy. 16. Dar człowieka toruje mu drogę, i stawia go przed ważnymi ludźmi. 17. Ten, który jest pierwszą stroną w sądzie, zda się mieć po swej stronie sprawiedliwość, bjw- lecz dopiero wezwanie sąsiada / bliźniego (drugiej strony), doprowadza do wybadania sprawy i tym samym do sprawiedliwości. 18. Tok rozprawy może zakończyć spór, i rozdzielić możnych przeciwników. 19. bw- Brat oszukany mocniejszy stawia opór niż warowny gród, a jego upór jest, jak zasuwy (bramy) pałacu. 20. bjw- Z owocu ust męża napełni się brzuch jego: bg- plonem warg swych będzie nasycony. 21. Śmierć i żywot jest w mocy języka: a kto umiłował coś z tego, będzie spożywał taki owoc. 22. bgn Kto dostąpi łaski od WIEKUISTEGO, ten wynajdzie dobrą żonę i znajdzie szczęście. 23. Ubodzy odzywają się z politowaniem, rwd- zaś odpowiedzi bogaczy są surowe. 24. Większość znajomych tylko przywodzi do ruiny, ale gdy masz przyjaciół, obchodź się z nimi po przyjacielsku, bo znajdzie się i taki, który będzie bardziej bliski Ci, niż twój własny brat.



XIX

1. pau- rwd- Więcej wart ubogi, który postępuje uczciwie, niż ten, który zdobywa majętność kłamstwem i oszustwem (kantowaniem, naciąganiem ludzi). 2. rwd- Zaiste i gorliwa dusza, której brakuje rozeznania, nic dobrego nie znajdzie, a każdy, kto zaczął stawiać kroki pośpiesznie (bez namysłu), ten zbłądzi. 3. rwd- To tylko własna głupota doprowadza człowieka do ruiny, a jego serce srożyło się (nawet) na PANA. 4. bt5- rwd- Bogactwo zyskuje wielu kompanów, br- ubogi jest zaś opuszczony (nawet) przez swoich bliskich. 5. lxa- rwd- Fałszywy świadek nie uniknie kary, a ten, kto okazał się być oszczercą nie ocaleje. 6. bw- Wielu schlebia hojnemu, nbg-pl- i każdy jest przyjacielem szczodrobliwego męża. 7. bg- kjv- Wszyscy bracia ubogiego nienawidzą go; daleko więcej inni przyjaciele jego oddalają się od niego; rwd- wszakże szuka ich (wszystkich) słowami, lecz oni zbywają go. 8. kjv- Kto nabył mądrości, ten kocha i własną duszę, a ten, kto (także) dochowuje rozumności, znajdzie dobro. 9. bg- Świadek fałszywy nie będzie bez pomsty; kjv- a kto wypowiedział kłamstwa, ten zginie. 10. rwd- Nie jest na miejscu by głupi delektował się życiem w zbytku, bw- tym bardziej aby niewolnik panował nad Książętami. 11. kjv- Rozwaga ludzka podporządkowuje sobie swój gniew, a jest jej chwałą, by darować wykroczenie (ustąpić głupiemu, chyba że zasadził się na sprawy wielkości życia lub życia duszy). 12. bb- kjv- Gniew Królewski jest jako ryczenie lwa, a łaska Jego jest jako rosa na trawie. 13. kjv- Głupi syn jest nieszczęściem dla swojego ojca, a spory z żoną są zgubą, na podobieństwo ciągle padającego deszczu. 14. nbg-pl- Dom i mienie są spadkiem po ojcach; a rozumna żona darem WIEKUISTEGO. 15. jps- Przeciągający się sen skutkuje ospałością, a opieszałej duszy będzie doskwierać głód. 16. kjv- Ten, który strzeże nakazów PANA, ten zachowa swoją własną duszę, ale ten, który gardzi NIM na drogach swych, ten naraża się na zgubę. 17. bw- Kto się lituje nad ubogim, pożycza PANU, i ON mu odpłaci za to jego dobrodziejstwo. 18. Oczyszczaj biciem swojego syna, jeśli wciąż jest nadzieja, i miej baczenie, na niego, i nie powstrzymuj się od tego, co byś powstrzymawszy się, nie dopuścił do śmierci jego duszy, a to tylko z tego powodu, że zapłakał. 19. br- rwd- Człowiek wielkiego gniewu powinien odpokutować każdy wybuch złości, net- rwd- bo jeśli się oszczędza złośnika, powiększa się tylko jego karygodne zachowanie, gdyż on gotów zrobić to ponownie. 20. bg- rwd- Słuchaj rady, a przyjmuj karność, abyś kiedykolwiek mógł być mądrym. 21. br- bg- kjv- Człowiek w swym sercu wiele planuje; niemniej jednak rada PAŃSKA, ta zostaje zawsze w mocy. 22. Nwt-pl- bg- Dobrze jest zjednywać sobie przychylność ludzi, a rzeczą tu pożądaną - przez innych - u ziemskiego człowieka jest jego lojalna życzliwość; a ubogiego lepiej jest pozyskać niż męża kłamliwego. 23. BOJAŹŃ PAŃSKA wiedzie ku żywotowi, a ten, który się JEJ trzyma, zostanie usatysfakcjonowany, i nie zostanie nawiedzony przez zło. 24. eib- Leniwy zanurza rękę w misie, ale do ust jej już nie podnosi. 25. bb- kjv- Uderz prześmiewcę, tedy prostak stanie się rozważniejszy, a gdy sfukasz roztropnego, to przybędzie mu umiejętności. 26. Ten, który zaniedbał obowiązki względem swego ojca, i wygnał swoją matkę, bw- ten postąpił bezwstydnie i okrył się hańbą. 27. bbe- Synu mój nie poświęcaj dłużej uwagi na nauczanie, które skutkuje odwróceniem Twej uwagi od słów zawierających właściwe poznanie. 28. web- Zdemoralizowany świadek kpi sobie ze sprawiedliwości, a usta zbrodnicze połykają niesprawiedliwość (przełyka ślinę, gdy wykrzywiają sąd lub chcą go wykrzywić). 29. bg- Piętnowanie jest przysposobione prześmiewcom, nlt- a grzbiet głupich by ich po nich bić.



XX

1. bg- Wino czyni prześmiewcą, a napój mocny to awanturnik; bwp- nie jest także mądry żaden, kto przez nie błądzi. 2. web- Groza przed złością Królewską jest podobna do strachu przed ryczącym lwem, wb- zaś ten, kto sprowokuje Go do gniewu, grzeszy przeciwko duszy swej, bo życie naraża. 3. web- To chwalebne, kiedy człowiek pozostaje z dala od konfliktów, kjv- ale każdy głupiec będzie się wdawał w zatargi. 4. rwd- Próżniak nie orze, by zasiać zboża ozime, bo trudno z powodu zimna, bg- przeto żebrać będzie we żniwa, ale nic nie otrzyma. 5. bg- Rada w sercu człeka jest jako woda głęboka: rwd- jednak rozumny zaczerpnie jej. 6. bg- kjv- Większa część ludzi pokazuje się wszystkim, ze swojego dobrego serca; ale w rzeczy samej, któż potrafi znaleźć człowieka wiernego? 7. bjw- Sprawiedliwy, który chodzi w uczciwości swojej, rwd- pozostawi z błogosławieństwem dzieci, które po nim będą. 8. bt- Król, zasiadając na tronie sędziowskim, bwp- samym swym spojrzeniem wszelkie zło rozprasza. 9. bg- Któż z rodzaju ludzkiego może rzec: Oczyściłem serce moje, lub: Czystym jestem od grzechu wszelkiego. 10. bg- Dwojaki gwicht i dwojaka miara, kjv- obydwie z nich są obrzydliwością dla PANA. 11. bg- Już po zabawach swych rozpoznane bywa i dziecię, czy jego działania będą czystymi, i czy ono, gdy dorośnie, będzie prawe. 12. beb- rwd- Słyszące ucho, i widzące oko, oba pochodzą z PAŃSKIEJ troski, by takimi były. 13. bg- Nie kochaj się w spaniu, byś nie zubożał, otwórz oczy swoje, a nasycisz się chlebem. 14. kjv- Liche to, liche tamto, mówi nabywca, lecz gdy on odejdzie w swoją stronę, wnet zaczyna chwalić zakup. 15. bb- Istnieje drogocenne złoto, i wiele różnych klejnotów, a wszakoż najcenniejszy klejnot to usta uczone. 16. bg- Zabieraj szatę tego, który ręczył za obcego, a od tego, który ręczyć chce za cudzoziemców, żądaj zastawu. 17. kjv- Przyjemnie jest człowiekowi zdobyć chleb kłamstwem, lecz następstwie tego jego usta będą napełnione żwirem. 18. kjv- Wszelkie zamiary urzeczywistnią się przez rady, tak też i rozkazy na wojnie wydaje się posługując się mądrym kierownictwem. 19. Kto ugania się za plotkami, zdradziecko się obchodzi; ponadto z judaszami, którzy pochlebiają wargami swoimi, nie miej towarzystwa. 20. kjv- Ktokolwiek bluzga na swojego ojca lub swoją matkę, tego lampa będzie wygaszona i zapadną ciemności. 21. kjv- Dziedzictwo nagle - na początku - dostane, na ostatek błogosławionym nie będzie. 22. beb- Nie wypowiadaj słów: Jeszcze zrewanżuję się za zło, trwaj za to w oczekiwaniu na PANA, a ON będzie Twoim wybawcą. 23. bg- Obrzydliwością PANU dwojaki gwicht, bg- rwd- a i szale nieprawidłowe nie podobają MU się. 24. kjv- rwd- Ludzkie dążenia są nakierowywane (unaoczniane) przez PANA, bo jakże by mógł człowiek śmiertelny zrozumieć (w całości) własną drogę? 25. bw- Sidłem dla człowieka jest nierozważnie ślubować i zastanawiać się (dopiero) po złożeniu ślubów. 26. beb- Mądry Król oddziela zło czyniących, i odpłaca im, odwracając - przeciwko zło czyniącym - ich własne czyny. 27. Duch człowieka jest światłością utworzoną z PANA, która dociera do wszystkich wewnętrznych tajników człowieka. 28. bg- kjv- Łaskawość i wierność prawdzie strzegą Króla, a Tron jego miłosierdziem utrzymywany jest. 29. bw- web- Chlubą młodzieńców jest ich siła, lecz wspaniałością starców jest sędziwa głowa (tj. umiejąca właściwie osądzać). 30. kjv- bg- rwd- Siność ran to oczyszczenie ze zła, a zadawane razy służą do oczyszczenia wewnętrznych części bytu.

XXI

1. bw- Serce Króla jest w ręku PANA (jako strumienie wód); ON nim kieruje (dokąd chce). 2. bg- Wszelka droga – którą wybrał człowiek – zdaje się prawidłową przed oczyma jego; lecz PAN, rwd- jest TYM, który zamysły serca osądza. 3. bt- rwd- bw- PAN woli, gdy człowiek przestrzega prawa, jak i wciela w życie sprawiedliwość, niż krwawe ofiary. 4. bt- Gdzie wyniosłe oczy i butne serce, rwd- tam nawet świecąca lampa, służy do grzechu. 5. kjv- Z zamysłów dbałego wynika tylko obfitość, lecz każdy, kto jest pochopny, zmierza do niedostatków. 6. bt- rwd- Kto sobie gromadzi skarby językiem kłamliwym, u tego słychać krótkotrwały oddech, jak u tych, którzy żądają śmierci. 7. Drapiestwo niegodziwych wyda i ich samych na złupienie: gdyż nie chcieli wprowadzać w czyn sprawiedliwości. 8. Winni ludzie są na swej drodze krnąbrni, a ich drogi skrywane, ale działania człowieka prawego są jasne, a i dróg swoich taki nie skrywa. 9. kjv- Jest lepszym zamieszkiwać samemu - w jakimkolwiek kącie - byle by pod dachem, niż dzielić obszerny dom ze swarliwą kobietą. 10. Dusza nikczemnego pożąda zła, bg- i nawet bliźni jego nie znajdzie łaski w oczach jego. 11. bjw- Gdy skarcisz szydercę, mędrszy będzie prostak, bwp- rwd- zaś gdy poinstruujesz mądrego, przybędzie mu rozeznania. 12. kjv- Prawy człek z namysłem rozważa (ku przestrodze), to co się stało z domostwem nikczemnika, którego BÓG doprowadził do ruiny z powodu jego bezeceństwa. 13. bg- Kto zatula ucho swe na wołanie ubogiego, takoż i on sam będzie wołał, a nie będzie wysłuchany. 14. Dar potajemnie dany, uśmierza gniew, bjw- rwd- a upominek w zanadrzu przygotowany, służy do odwracania oburzenia wielkiego. 15. bw- Sprawiedliwy raduje się, gdy ma wymierzyć sprawiedliwość, lecz na złoczyńców pada strach, gdy mają wyrokować. 16. kjv- rwd- Człowiek, który schodzi z drogi słuszności, beb- (wkrótce) odnajdzie swoje miejsce wytchnienia, otoczony przez zgromadzenie ludzi bez duszy. 17. eib- rwd- Kto kocha rozkosze życia, będzie żył w niedostatku; nbg-pl- nie wzbogaci się ten, kto miłuje wino, czy olejki. 18. ubg- rwd- Niegodziwy będzie okupem za prawego, a wiarołomny – za uczciwego. 19. bwp- ubg- Lepiej samemu mieszkać na pustyni, niż z kłótliwą i gniewliwą żoną. 20. kjv- W domostwach mądrego znajdują się wszelkie (pożądane) cenne przedmioty (nawet wonny olejek), tymczasem głupi człowiek przetrwonił bogactwo. 21. bb- rwd- Ten, który naśladuje siejących sprawiedliwość i niosących miłosierdzie, ten znajdzie żywot, sprawiedliwość i poważanie. 22. Mądry sforsował umocnienia miasta mocarzy, i zniszczył mury, i całą potęgę ufności ich. 23. bb- Kto czuwa nad swoimi ustami, jak i stróżuje językowi swojemu, ten strzeże od utrapień ducha swojego. 24. bwp- Dumny w postępowaniu, a w mowie wyniosły - to inaczej szyderca, taki zawsze w działaniu kieruje się zuchwałą arogancją. 25. bg- kjv- Próżniaka żądność zabija: bo ręce jego odmawiają pracy. 26. bb- beb- Jest niektóry, co ustawicznie (przez cały długi dzień) patrzy zazdrośnie i z chciwością, ale sprawiedliwy daje z własnej woli, i niczego nie wymawia. 27. bwp- beb- Ofiara zdrożnych jest dla PANA odrazą, zwłaszcza, gdy tacy złożyli ją, mając na celu zło. 28. bw- Świadek fałszywy zostanie na kłamstwie przyłapany, i zginie, lecz słowa tego świadka, który wypowiedział prawdę, ostaną się. 29. beb- Nikczemnik usztywnia swoją twarz, ale co się tyczy prawego, to jego twarz podąża za drogami jego myśli. 30. bg- Nie ma mądrości, ani rozsądzenia, ani rady przeciwko PANU. 31. bw- nirv- Konia przygotowuje się na dzień bitwy, lecz zwycięstwo pochodzi od PANA.



XXII

1. beb- rwd- Żyjąc wśród ludzi, lepiej zabiegać u nich o dobre imię, niż zabiegać u nich o to, byś i ty uzyskał wielkie bogactwo, a ich respekt, jest zawsze lepszy - do już - posiadanego srebra i złota. 2. bg- Bogaty i ubogi zetknęli się z sobą, ale to PAN ich obydwu stworzycielem i jednako ich traktuje, gdyż nie patrzy na zgromadzoną mamonę. 3. kjv- Przezorny człowiek przewiduje zło, i chroni siebie, beb- lecz naiwny kontynuuje działania, i wpada w kłopoty. 4. Rezultatem krańcowej pokory - w obliczu BOJAŹNI przed PANEM - są bogactwa, czasem obdzieli chwałą, a kiedy indziej długim życiem (jednym, dwoma lub wszystkimi trzema). 5. bg- Ciernie i sidła są na drodze przewrotnego; beb- a ten, kto stróżuje duszy swej, będzie się trzymał zdala od wejścia na taką drogę. 6. bg- rwd- Ćwicz młodego według potrzeby przyszłej drogi jego, a to dlatego, bo nawet - gdy się zestarzeje - nie sprzeniewierzy się jej. 7. bb- Bogacz panuje nad ubogimi, bt2- a dłużnikiem wysługuje się wierzyciel. 8. nbg- Kto sieje krzywdę – zbierze niedolę, a bicz jego zaciekłości zawiedzie go, i uderzy (w końcu) w niego samego, i doprowadzi go do biedy. 9. bwp- Kto patrzy łaskawie na innych, będzie błogosławiony, nby-pl- bo udziela biednemu swego chleba. 10. kjv- erv- Oddziel od towarzystwa swego prześmiewcę, a ustanie sprzeczka, ba, przerwiesz sprzeczkę i powstrzymasz upokarzanie. 11. bjw- Kto miłuje czystość serca jest miły PANU, kjv- i taki poprzez - wynikający z tego - wdzięk na ustach swoich, będzie miał przyjacielem i Króla. 12. Oczy pochodzące od PANA zabezpieczały posiadane (podczas sprawy sądowej) wiadomości, a i ON może zadać kłam, słowom łamiącego prawo. 13. bg- rwd- Leniwiec, wykręcając się od pracy, skłonny jest (zmyślając) powiedzieć: Lew na dworze, pośród ulicy był bym uśmiercony. 14. bg- Usta nieznanych niewiast są jak dół głęboki; do kogo PAN poczuje odrazę, tego tam wtrąci (na zatratę, pod władzę kobiety). 15. bg- Głupstwo przywiązane jest do serca dziecięcego, kjv- ale rózga karności oddali je daleko od niego. 16. web- Ktokolwiek uciska biedotę, by zwiększyć swoje zyski, i ktokolwiek użycza bogatemu (daje na procent), odczeka się tylko niedostatków. 17. bg- Nakłoń ucha Twego, a słuchaj słów mądrych, a serce Twoje przyłóż ku nauce mojej, 18. bw- beb- bo jest to bowiem miłą rzeczą, jeśli je zachowasz w swym wnętrzu, i gdy je będziesz miał zawsze gotowe dla swoich warg. 19. br- Przeto żebyś i Ty mógł ufność w PANU pokładać, dzisiaj zacznę nauczać Ciebie dróg JEGO, właśnie chcę przekazać je teraz Tobie. 20. dra- Oto, napisałem Ci znamienne pouczenia o trzech drogach postępowania (prawość, rzetelność, sprawiedliwość), bbe- wraz z mądrymi sugestiami i wiedzą o nich, 21. bw- aby Cię nauczyć tego, co słuszne i prawdziwe, abyś mógł dać właściwą odpowiedź temu, kto Cię zapytuje? 22. beb- Tak, żebyś nie odbierał własności biedocie, bo i tak już biedni, i żebyś potrzebujących nie przygniatał (niemiłosiernie wielkimi) wyrokami przed sądem. 23. kjv- Albowiem PAN staje się orędownikiem ich sprawy sądowej, i będzie niszczył (po trochę) duszę tego, który zaczął niszczyć tamtych. 24. bjw- Nie zawieraj przyjaźni z człowiekiem porywczym, ani przystawaj z mężem gniewnym: 25. bw- cobyś nie nabrał jego obyczajów bt5- i nie zgotował pułapki na swoje życie. 26. bw- Nie bądź wśród tych, którzy dają porękę, bwj- i którzy siebie czynią odpowiedzialnymi za długi dając rękojmię, 27. bt- bo jeśli nie masz z czego zapłacić, po cóż łóżko mają zabierać spod Ciebie? 28. bt- Nie przesuwaj pradawnej miedzy (kamieni odmierzających odległości), bwp- które wytyczyli jeszcze Twoi ojcowie. 29. Czy widziałeś kiedy męża, biegłego w swoim fachu? To wiedz, bw- że w końcu będzie taki w służbie u Króli, a nie będzie służył ludziom prostym.

XXIII

1. bjw- Gdy siądziesz, abyś jadł z możnym, pilnie obacz co położono przed Tobą: 2. kjv- i przyłóż sobie nóż do gardła, bwp- jeżeli jesteś z natury łapczywy, 3. bt- a także nie pożądaj jego przysmaków, asv- bo to (co widzisz przed sobą) są pokarmy podstępu (służące do wybadania Ciebie), 4. asv- i nie irytuj biesiadników zabieganiem o to, byś i Ty sam stał się bogatym, web- w swojej mądrości - zaniechaj, i wykaż się tym, że panujesz nad sobą. 5. Zwodnicze są bowiem bogactwa, więc nie udawaj oczu Twoich za nimi, i nie patrz na te, których mieć nie możesz: bo skrzydeł nagle dostają, i odlatują jak orzeł ku niebu. 6. bg- asv- Nie jedz chleba człowieka, który patrzy na Ciebie kontem oka (skąpy), jak i nie pożądaj specjałów jego. 7. beb- bt- Jest on bowiem, jak ktoś, kto wycenia ludzi w sercu swoim. Jedz i pij!, mówi do Ciebie, a w sercu nie jest Ci życzliwy. 8. Jedzenie, które zjadłeś będziesz chciał zwymiotować, boć straciłeś cześć, gdyż daremnie używałeś swoich dziękczynnych słów. 9. bb- Nie mów nic kiedy słucha głupi, nbg-pl- bo taki ma tylko pogardę dla roztropnych słów. 10. bt- web- Nie przesuwaj dawnej miedzy, beb- web- i na pola tych, co nie mają ojca nie wchodź, nie naruszaj ich, 11. bo ich OBROŃCA jest przepotężny, bg- ON ci się podejmie sprawy ich przeciwko Tobie. 12. kjv- Przyłóż swoje serce do pouczeń, rwd- a uszy swoje skieruj ku słowom świadczącym o wiedzy. 13. ubg- Nie szczędź dziecku karcenia, bg- bo przecież jeśli go ubijesz rózgą, nie umrze, 14. bt- bo przecież, gdy Ty go rózgą uderzysz, ylt- to (nawet) jego duszę przed Szeolem wyratować tak możesz. 15. br- Synu mój, gdy Twoje serce jest mądre, raduje się wtedy i moje własne serce: 16. ubg- i moje nerki będą się weselić (nie będę ciężko wzdychał), gdy Twoje usta będą mówiły to, co jest prawe, 17. bg- asv- a także nie pozwól sercu Twemu zazdrościć grzesznikom, beb- ale zawżdy dochowuj jeno BOJAŻNI PAŃSKIEJ po wszystkie dni, 18. web- rwd- bo wtedy - bez wątpienia – istnieje przyszłość dla Ciebie, i nie zostaną ukrócone Twoje nadzieje. 19. br- Posłuchaj, mój synu, bądź rozsądny i skieruj swoje serce na właściwą drogę, 20. br- i nie zadawaj się z tymi, co kochają upijać się winem, ani z tymi, co przepadają za mięsem, 21. kjv- boć pijanica i żarłok zmierzają do niedostatków (zubożeją), a wywołana tym ospałość ubierze człowieka w łachmany. 22. br- Słuchaj zaś z uwagą Twego ojca, który Cię spłodził i nie przestań szanować matki, gdy będzie już stara. 23. bp- Kupuj prawdę, ale sam [nią] nie handluj - podobnie postępuj też z mądrością, wiedzą i rozumieniem: jak? 24. bg- Bardzo się raduje ojciec prawego, kjv- a kto spłodził mądrego, będzie miał radość z niego. 25. bb- Staraj się, aby się weselił ociec Twój i matka Twoja, a przede wszystkim iżby się rozradowała rodzicielka Twoja. 26. bw- Synu mój, daj mi swoje serce, kjv- i niechaj Twoje oczy przestrzegają moich dróg! 27. br- Pamiętaj że kobieta rozpustna to dół głęboki, a żona drugiego to ciasna studnia. 28. nwt-pl- rwd- Doprawdy, takie czatują na podobieństwo łupieżcy; doprawdy, takie wśród ludzi pomnażają tylko mężczyzn postępujących zdradziecko. 29. kjv- bp- Komuż biada? Komuż boleść? Komuż kłótnie? Komuż narzekanie? Komuż rany bez powodu? Komuż zaczerwienione oczy? 30. kjv- Tym, którzy przesiadują długo przy winie, i u tych, którzy wychodzą, by szukać mieszanego wina. 31. bt- Nie patrz na wino, jak się czerwieni, jak pięknie mieni się w kielichu, i nie zważaj na to, jak gładko płynie przez gardło, 32. bwp- bo w końcu kąsa jak żmija, i jad jak wąż zapuszcza. 33. wuj- asv- Oczy Twe będą patrzeć na cudze: br- rwd- a Twoje serce składać będzie mętne świadectwa, 34. bg- i będziesz jako ten, który leży w pośród morza lub jako ten, który śpi na wierzchołku masztu. 35. bb- Tedy rzekniesz: Ubito mnie, a nie stękałem, stłuczono mnie, a nie czułem; a po tym, jak się ocucisz, (niestety) będziesz ponownie wina szukał.



XXIV

1. bw- Nie zazdrość złym ludziom, pau- a ni też nie szukaj ich towarzystwa, 2. bg- rwd- albowiem serce ich za cel starań ma przemoc, a wargi ich przemawiają, by poczynić zamysły kolejnej zbrodni. 3. bwp- Mądrością można dom zbudować, a rozwagą zapewnić mu trwałość, 4. bw- i dzięki zapobiegliwości napełniają się spichlerze wszelakim cennym i upragnionym mieniem. 5. Mądry człowiek to istna potęga, erudycja jego zwiększa tylko jego możliwości. 6. bbe- Dzięki mądremu kierownictwu zwycięża się bowiem na wojnach, gdyż w odpowiedniej liczbie mądrych doradców - których można się poradzić - znajduje się ocalenie. 7. bwp- Dla głupca zbyt wzniosła jest mądrość, on bowiem w bramie nie umie ust swoich otworzyć. 8. web- Tego, który knuje, jak tu czynić zło, będą nazywać intrygantem. 9. bp- Zamysły głupich są by grzeszyć, rwd- a gdy będzie taki szydził, tedy będzie budził odrazę u ludźi. 10. Jeśli będziesz słaby w dniu niedoli, to twoja siła - wyczerpując się - zawiedzie. 11. bg- beb- Bądź wybawicielem pojmanych na śmierć, a tym, którzy idą na stracenie, nie odmawiaj pomocy. 12. bg- beb- Jeśli zechcesz rzec: Zauważ, tośmy o tym nie wiedzieli; to, czy TEN, który waży serca, nie dosięgnie myśli o tym (nie zrozumie)? albo TEN, który jest właścicielem duszy Twojej, nie posiada wiedzy o niej (nie pozna się w tym)? i czyż ON nie oddaje każdemu człowiekowi odpłaty według uczynków jego? 13. kjv- Mój synu, jedź swój miód, ponieważ jest dobry, zajadaj się plastrem miodu, którego słodycz odczuwasz. 14. Podobnie też będzie (jak z plastrem miodu dla ciała) dla Twej duszy, gdy będziesz się dowiadywał o nauki mądrości, jeśli uznasz je za przewodnika, to będziesz miał zapewnioną przyszłość, a Twoja nadzieja nie sczeźnie. 15. kjv- Nie czyhaj, niegodziwcze, przed miejscem zamieszkania prawego, i nie planuj złupienia jego miejsca spoczynku. 16. bb- Bo chociaż sprawiedliwy siedemkroć upada, a wszakoż powstaje; beb- ale jakiekolwiek kłopoty są zagładą dla - zło czyniącego - nikczemnika. 17. bg- Gdy upadnie nieprzyjaciel Twój, nie ciesz się, i gdy się potknie, niech się nie raduje serce Twoje, 18. bw- beb- co by PAN tego nie widział, i nie mógłby poczytać Ci jego cierpienia, za zło w swoim wejrzeniu, bo wtedy odwróciłby od niego swój gniew, i mógłby go skierował ku Tobie. 19. kjv- Nie frasuj się z powodu złoczyńców i nie bądź zawistny względem niegodziwców, 20. web- bo nie masz wynagrodzenia dla zło czyniących, przeto lampa niegodziwców zagaśnie. 21. Synu mój, obawiaj się PANA i Króla, i nic wspólnie nie porabiaj z tymi, którzy się wynoszą nad władzę, 22. bo katastrofa wynoszących się nadejdzie nagle, bo i kto przecie umie się ostać przed zagładą wymierzoną przez nich obydwu? 23. bt- bg- A jeszcze to pochodzi od mędrców: Niedobrze, gdy ktoś jest w sądzie stronniczy. 24. Ten (Król), który osądzając nikczemnika rzecze: ty jesteś prawy; tego ludzie wyklinać będą, a narody będą miały w pogardzie; 25. eib- a na tych, którzy jednak rozsądzają właściwie, spływa błogosławieństwo obfitości. 26. bwp- esv- Pocałunek na ustach drugiego składa, kto odpowiedzi rzetelnej udziela. 27. Wykonuj wszystko - na zewnątrz - jak trzeba, a następnie sprawuj (pilnie) rolę swoją, po czym zajmij się budowaniem domu własnego. 28. Nie bądź - bez powodu- świadkiem przeciwko Twemu bliźniemu, a na pewno nigdy nie zwódź go swoimi ustami. 29. bb- Nie mów także w taki sposób: Jako on mnie uczynił, tak i ja uczynię jemu (oddam każdemu wedle sprawy jego). 30. bwp- Przechodziłem razu pewnego koło pola próżniaka, i koło winnicy męża ogołoconego z rozumu, 31. bb- kjv- a oto wszędy one okryte zostały cierniami, a wierzch ich porosły pokrzywy, a i obalił się tamtejszy płot kamienny. 32. bwp- kjv- Gdy zwróciłem swoją uwagę na to, i zastanowiwszy się nad tym dobrze, i patrząc wciąż na rzecz całą, wyciągnąłem naukę: 33. bg- trochę się prześpisz, trochę podrzemiesz, trochę złożysz ręce, co byś miał odpocząć, 34. bg- a wtem ubóstwo Twoje przyjdzie jak włóczęga, a Twój niedostatek odczujesz, jak nadejście męża zbrojnego (poborcy).



XXV

1. bb- Te też są przypowieści Salomonowe, które przepisali mężowie Ezechiasza, Króla judzkiego. 2. beb- Jest chwałą BOŻĄ trzymać rzecz w tajemnicy, ubg- rwd- zaś chwałą Królów jest dociekanie jej. 3. Tak, jak niebiosa z powodu wysokości, a ziemia z powodu swej głębokości, tak też serce Królów (z powodu ich majestatu, i braku strachu przed kimkolwiek) są niezbadane. 4. wuj- bjw- Odejmij żużle od srebra, a wyjdzie naczynie czyste, 5. wuj- tak też odejmij bezbożnych od oblicza Królewskiego, a umocni się sprawiedliwością korona Jego. 6. beb- Nie zabiegaj o chwałę dla siebie przed Królem, bg- a na miejscu Wielmożnych nie stawiaj siebie. 7. bg- asv- Bo lepiej jest, iż Ci rzeką: Podejdź bliżej (do tronu), niżeliby cię odsunąć miano na niższe stanowisko (i to w obecności Księcia, gdy jego oczy miały by to zobaczyć). 8. nwt-pl wuj- Z tym, co widziały oczy Twoje, nie idź pochopnie się prawować przed sąd, co by nie powstała kwestia, co zrobisz na koniec, gdy Twój bliźni Cię zawstydzi. 9. bw- Załatw swoją sprawę ze swoim bliźnim (polubownie, tylko z nim samym; w cztery oczy), a cudzej tajemnicy nie ujawniaj innym, 10. lub- rwd- aby ten, kto słucha, nie zganił Cię, a i zniesławienie Twoje już by nie miało się od Ciebie odwrócić. 11. bwp- Do jabłka złotego na srebrnej paterze podobne są słowa w sam czas wypowiadane. 12. beb- Jak kolczyk złoty, jako ozdoba z najczystszego kruszcu, kjv- rwd- tak jest mądre pouczenie dla dającego posłuch ucha. 13. nbg-pl bg- Jak śnieżny chłód w porze żniw: tak wierny posłaniec tym, którzy go posyłają, bwp- gdyż orzeźwia duszę swego pana. 14. bg- Człowiek, który się chlubi darem zmyślonym, jest jako wiatr i obłoki bez deszczu. 15. gwn- Przez łagodne i cierpliwe namawiania można przełamać opór rządzącego, gdyż język (choć mieki) może przełamać kości (kość niezgody). 16. bwp- Gdy miód znalazłeś, zjedz, ile należy, byś zjadłszy - za dużo - nie musiał go zwymiotować. 17. bg- Powściągnij nogę Twoją od częstego odwiedzania domu bliźniego Twego, byś Ty nie stał się mu uciążliwy, i co byś nie miał być mu wstrętnym. 18. bg- Każdy, kto próbuje zadać cios fałszywym świadectwem w bliźniego swego, jest jako ten, który użył nań młota, miecza, lub strzały ostrej. 19. bw- Zaufać wiarołomnemu w dniu niedoli to tak, jak mieć zepsuty ząb i chwiejącą się nogę. 20. bg- rwd- Jako ten, który zdejmuje odzienie czasu zimy, albo leje ocet na ranę, taki jest ten, który śpiewa pieśni sercu bolejącemu. 21. bg- Jeśli by (zwróci się do Ciebie wróg, który będzie potrzebował się zwrócić do Ciebie, co by miał poprosić, używając wypowiedzaianych na głos, dobrych słów do Ciebie) łaknął ten, co jest Ci wrogiem, nakarm go chlebem; a jeśli by pragnął, daj mu się napić wody, 22. bg- bo węgle rozpalone zgromadzisz na głowę jego, a PAN Cię za to nagrodzi. 23. web- Pochmurne niebo kierowane wiatrem z północy, skutkuje burzą, tak oszczerczy język skutkuje pochmurną twarzą i burzą w sercu. 24. bg- Lepiej mieszkać w kącie pod dachem, niżeli z żoną swarliwą w domu przestronnym. 25. bg- rwd- Jako woda chłodna duszy spragnionej: tak wieść dobra z dalekiej krainy. 26. bg- Jako źródło zmącone, albo wyschła studnia: bb- tak jest człowiek sprawiedliwy, a uniżający się przed niegodziwcem. 27. Jako jeść wiele dobrego miodu, wychodzi na złe: tak zabiegać zanadto samemu o swoją własną chwałę, skutkuje niesławą. 28. bg- dra- rwd- Mąż, który nie ma mocy na to, by móc hamować ducha swego, jest jak miasto odkryte, które nie jest osłonięte murem.



XXVI

1. bw- Jak śnieg w lecie i jak deszcz we żniwa, tak nie na miejscu jest cześć dla głupca. 2. bg- Jako się ptak tam i siam tuła, i jako jaskółka lata: kjv- tak nieuzasadnione przekleństwo nie przybliży się. 3. br- rwd- Konia poskramia się batem, a do kierowania osłem stosuje się wędzidło, zaś - ku przestrodze - na plecy głupiego używa się rózgi. 4. Nie udzielaj głupiemu żadnej, rozwijającej temat (zbądź go milczeniem), odpowiedzi na jego głupie zapytanie, bb- abyś nie był przyrównany do niego (bo równałeś się). 5. (A gdy potem cię zaczepi) Odpowiedz głupiemu, karcąc go, za jego głupią zaczepkę, bo skłonny - w zarozumiałości swojej - pomyśleć, że jest mądry. 6. ubg- Kto powierza głupiemu posłannictwo, br- jest jako ten, który sam sobie nogi ucina i szkodę wyrządza. 7. bg- rwd- Jako nieskładne, i chwiejne - przy chodzeniu - są nogi kulawego: takie są nieskładne, i chwiejne usta głupiego, gdy ma użyć porzekadła. 8. bt- Jak kamień przywiązać do procy, tak cześć oddawać niemądremu. 9. bt2- rwd- Cierń, gdy się pijak przewracał, wbił się przypadkiem w jego rękę, bt2- rwd- asv- tym samym jest dla niemądrego, porzekadło na jego wargach. 10. bg- rwd- Wielki BÓG uformował wszystkie zależności, i tak daje SWOJĄ odpłatę głupiemu, jak i UCZYNIŁ sposób odpłaty przestępcom. 10. rwd- Przez łucznika - który godzi do ludzi - którzy go mijają, być zranionym, tak wynająć do pracy głupca, który - w dodatku - lubi wypić. 11. bwp- Jak pies powróci do swoich wymiotów, eib- tak głupi powtórzy swoje niedorzeczności. 12. bjw- kjv- Widziałeś człowieka, który się sobie sam zda być mądrym, większa nadeń nadzieja w głupim niż w takim. 13. bwp- Próżniak wymawia się, że lew jest na drodze i po ulicach on grasuje. 14. bg- Jako się drzwi obracają na zawiasach swoich, tak leniwiec na łóżku swoim. 15. bwp- Leniwy wyciągnie rękę do misy, ale nie chce mu się już ręki do ust zbliżyć. 16. bb- Mędrszy jest leniwiec sam przed sobą, niźli siedmiu (mądrych) mężów, którzy doradzają zgodnie by wziął się do rzeczy. 17. bwp- Przechodzień, który widząc cudzą zwadę, która go nie dotyczy, a miesza się do niej, jest podobny do tego, który chwyta za uszy psa, który go właśnie mija. 18. bw- beb- Jak ktoś szalony, który ciska płonącymi głowniami, i śmiertelne strzały, 19. bg- taki jest każdy, który zwiódł bliźniego swego, a potem mówi: Wszak nie znasz się na żartach? 20. bg- rwd- Gdy nie staje drew, gaśnie ogień, tak gdy nie będzie donosiciela, to ucichnie zwada. 21. bw- Czym węgiel dla żaru i drzewo dla ognia, tym człowiek kłótliwy dla wzniecenia sporu. 22. nwt-pl Raniące słowa plotkarza są dla słuchającego, jak łapczywie połykane kąski przysmaków, które wpadają do najskrytszych części brzucha. 23. bwp- rwd- Jak srebrna powłoka na glinianym garnku, tak żarliwe usta przy - towarzyszącej temu - lichości w sercu. 24. bg- Ten, kto kogoś nienawidzi, za innego się podaje wargami swoimi, ale w sercu swoim myśli o zdradzie, 25. eib- i chociaż głosem okazuje przychylność, nie wierz mu, bg- bo siedmioraka obrzydliwość jest w sercu jego, 26. a swoją nienawiść pokrywa złudnymi pozorami, bg- ale odkryta będzie nikczemność jego na zgromadzeniu, 27. bwp- bo kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada, bb- a ten który na drugiego kamień toczył, spotka się z tym, że ów obróci się i na niego, 28. bt- i zali kłamliwy język nie znosi skrzywdzonych przez siebie, ponadto słuchanie ust (od takich) - ciągle pochlebiających - jest przywodzeniem siebie do ruiny.



XXVII

1. bw- rwd- Nie chwal się dniem jutrzejszym, bo przecież nie wiesz, co i dzień dzisiejszy może przynieść. 2. bg- Niechaj Cię kto inny chwali, a nie usta Twoje: obcy, a nie wargi Twoje. 3. bjw- rwd- Ciężki jest kamień i waży piasek, ale udręczenie spowodowane zaczepkami głupiego nad te obie cięższe. 4. kjv- Oburzenie jest pozbawione uczuć, a gniew jest bezczelny, ale abstrahując od obydwu, kto z nas jest zdolny ostać się przed zazdrością? 5. bg- rwd- Lepsze jest jawne upominanie, niżeli miłość tajona. 6. asv- rwd- Zadawanie korygujących razów i wytykanie błędów (które można naprawić), jest dowodem przyjaźni, ale pozbawione tego pochlebstwa i pocałunki, są zdradliwe i świadczą tylko o nienawiści. 7. bg- rwd- Duch nasycona, i plaster miodu podepcze, lecz głodnemu i gorzkość wszelaka równa słodkości. 8. nbg-pl- Jak ptak, który odleciał od swojego gniazda, tak człowiek, który musiał odejść ze swego miejsca zamieszkania. 9. kjv- Olejek pachnący osładza przeżycia serca, lecz w rzeczy samej większą słodyczą jest ci, gdy któryś z przyjaciół udziela należytej rady. 10. Nie wyrzekaj się swojego przyjaciela, jak i przyjaciół ojca, a gdy będziesz miał kłopoty lepiej zrobisz, gdy nie udasz się z nimi do Twojego brata, gdy jest daleki w zrozumieniu dla Twoich potrzeb, lecz gdy udasz się do sąsiada, którego wola jest z Tobą blisko. 11. bb- beb- Bądź mądrym, Synu mój, a rozweselisz serce mi, gdyż będę mógł udzielać odpowiedzi obronnej, temu który mi wyrzuca (przed oczy) wstyd mojej rodziny. 12. Pamiętaj, że przezorny, przewidziawszy złe, chowa się, zaś naiwny brnie w nie, i ucierpi z tego powodu. 13. bg- Weź szatę tego, który ręczył za obcego; kjv- i bierz zastaw od tego, który świadczył za obcą kobietę. 14. bg- kjv- Temu, który przyjacielowi swemu donośnym głosem, już od wschodzącego ranka błogosławi, poczytane to będzie za przekleństwo. 15. Nie kończąca się ulewa w dzień gwałtownej burzy i kłótliwa kobieta są jednakie, 16. a kto chciałby ją hamować - to jakby chciał wiatr hamować, albo zmagał się z zatrzymaniem oliwy w prawicy. 17. bt- Żelazo gładzi się za pomocą żelaza, kjv- tak człowiek wygładza pochmurne oblicze swego przyjaciela. 18. bwp- Kto pielęgnuje figowe drzewo, będzie spożywał owoc jego, kjv- a ten, kto zatroszczył się o Pana swojego, będzie szanowany. 19. Jak w wodzie twarz patrzy na odbity wzór twarzy, tak człowiek - sercem swym - zwraca uwagę na innego człowieka. 20. bg- Piekło i zatracenie nie mogą być nasycone, kjv- ani oczy ludzkie nie są usatysfakcjonowane. 21. bw- Czym dla srebra tygiel, a dla złota piec, tym - odzwierciedleniem dla wartości człowieka - jest wystawianie na próbę jego reputacji. 22. bw- Choćbyś głupca starł w moździerzu tłuczkiem razem z ziarnami pszenicy, to nawet wtedy jego głupoty nie odseparujesz od niego. 23. bg- Doglądaj pilnie dobytku Twego, a miej pieczę nad trzodami Twoimi, 24. kjv- bo bogactwa nie są na zawsze, ani Korona jest donoszona do każdego pokolenia. 25. eib- Gdy sprzątnięte jest siano, zaczyna odrastać trawa, zebrane są też zioła z gór, 26. bwp- a owce rosną po to, żebyś miał ubranie, a kozły, byś miał czym zapłacić za pole. 27. web- Wtedy to będzie mnóstwo koziego mleka na Twoje potrzeby i na potrzeby żywieniowe Twojej rodziny, i na utrzymanie służebnych panien.



XXVIII

1. Wycofują się (w czynach swej winy) niegodziwi, choć na nich nikt nie nastaje, ale sprawiedliwi są śmiali jako lwię młode. 2. W kraju, gdzie łamie się prawo, powstaje rebelia, i mnożą się ci (książęta), którzy chcą przejąć władzę; ale przez jednego człowieka roztropnego i umiejętnego, który jest na czele, siła państwowości zostaje przedłużona. 3. Władca (poborca), który ciemięży bezbronnych by mieć, jest podobny dżdżowi gwałtownemu, który głód przynosi. 4. Ci, którzy gardzą prawem, ujmują się za występnym, zaś ci, którzy trzymają się prawa, zwalczają go. 5. bb- esv- Ludzie źli nie rozumieją sprawiedliwości, ale którzy szukają PANA, rozumieją z niej kompletnie wszystko. 6. bg- Lepszy jest ubogi, który chodzi w uczciwości swojej, bb- niźli przewrotny na drogach swych, chociaż bogaty. 7. beb- Ten, który trzyma się prawa (obyczajowego) jest mądrym synem, zaś ten, który dotrzymuje towarzystwa żarłokom, jest synem głupim, który tylko przydaje wstydu swojemu ojcu. 8. kjv- Ten, który lichwiarskimi procentami i krzywdą, stara się powiększyć swoje dobra materialne, bwp- zbiera dla tego, kto się nad biednym lituje. 9. bjw- Kto odwracał uszy swe, aby nie słuchać o przepisach prawa, dla tego - nawet błagalna modlitwa - jest ohydną. 10. bwp- rwd- Kto prawego na złą drogę sprowadza, asv- ten osobiście wpadnie do (przygotowanego przez siebie dla tamtego) dołu, zaś nienaganni odziedziczą rzeczy dobre. 11. asv- Ten, który się wzbogacił, ma się za mądrego w swoim własnym mniemaniu (i jest nadymany), ale biedny, który posiadł znajomość rzeczy, jest w stanie przejrzeć jego zamiary. 12. asv- Gdy prawi triumfują, wtedy władca ma powód do wielkiej chluby, zaś gdy występni zyskują na sile, wtedy ludzie (w mieście) ukrywają się po domach. 13. kjv- Ten, który ukrywa swoje grzechy, temu się nie powiedzie, lecz ten, który wyznał je i odżegnał się od nich, ten dostąpi – z czasem - przebaczenia. 14. bb- Szczęśliwy jest to człowiek, który się zawczasu lęka PANA, ale ten, który ma harde serce, popadnie w nieszczęście. 15. bwp- Do lwa ryczącego i atakującego niedźwiedzia, podobny jest władca nikczemny, panujący nad biednym ludem. 16. bg- Im mniej rozumu ma książę, tym bardziej dopuszcza się ciemiężenia ludu, lecz ten, który nie znosi zysków nieprawych, dni swoje przedłuża. 17. nwt-pl Człowiek obciążony winą przelania krwi ludzkiej, rwd- będzie uciekał nawet do dołu (pułapki), by nikt go nie złapał, i niech nikt nie zechce go od tego odwieść. 18. bwp- Kto kroczy drogą niewinności, będzie ocalony, kjv- ale kto jest przewrotnym na drogach swoich, rychło upadnie. 19. bg- Kto sprawuje ziemię swoją, chlebem nasycony bywa, a kto naśladuje próżnujących, ubóstwem nasycony bywa. 20. kjv- Mąż godny zaufania w interesach, będzie obfitował w błogosławieństwo ludzkie, lecz kto się prędko chce wzbogacić, nie będzie bez winy (względem bliźnich). 21. Zakładać w życiu stronniczość względem ludzi, rzecz nie dobra, bo człek z powodu skromnej kromki chleba - skłonny - popełnić wobec Ciebie występek. 22. beb- Człowiek zazdrosny szybko chce dojść do bogactwa, zaś ten, który tylko pożąda bogactw, jest skąpego oka, i wtedy taki nie jest wstanie zauważyć tego, że nadchodzi bieda na niego. 23. kjv- Ten, który napomniał kogoś, zyskuje potem większą przychylność niż ten, który pochwalił swoim językiem. 24. bg- rwd- Kto ograbia ojca swego, albo matkę swoją, a mówi, iż to nie grzech: kompanem jest mężobójcy. 25. Ten, który jest wyniosłego, serca wszczyna konflikty (i nic z tego nie ma), ale kto złożył swoją ufność w IMIENIU (postępuje zgodne z prawem PANA) PANA, dostatek mieć będzie taki, że aż utyje. 26. Ten, który kieruje się w życiu, tylko wejrzeniami swojego własnego serca, jest głupi, zaś ten, który kieruje się także mądrością, bezpiecznie dojdzie do zamierzonego celu. 27. bg- Kto daje ubogiemu, nie będzie szukał w potrzebie, a ten, który od niego odwraca oczy swe, będzie obfitował w liczne przekleństwa. 28. kjv- Gdy zło czyniący wzrastają w siłę, ludzie kryją się po swoich domach, lecz gdy się ich wytraci, prawych przybędzie.



XXIX

1. Człowieka, który na częste przygany, wciąż jest twardego karku (nie pochyla głowy tzn. nie przyjmuje ostrzeżeń, nie pokornieje), tego spotka nagle nieszczęście, i to bez remedium na zaistniałą sytuację. 2. bwp- Cieszy się lud cały, gdy sprawiedliwi górują, a gdy zaczynają rządzić występni, wzdycha ciężko cały naród. 3. bw- Kto kocha mądrość, sprawia radość ojcu, lecz kto obcuje z nierządnicami, marnuje majątek. 4. br- Król praw strzegący umacnia swe państwo, lecz niszczy je, gdy zacznie podatki ponad miarę podnosić. 5. wuj- Człowiek, który łagodnymi (acz obłudnymi pochlebstwami) słowami mówi do bliźniego swego, chce tylko sieć zastawić na nogi jego. 6. br- Zły sam się wikła w swoich występkach (jakby miał sieć pod nogami), a sprawiedliwy cieszy się swym szczęściem. 7. br- Sprawiedliwy ma zrozumienie dla sprawy ubogich, ubg- a niegodziwemu nie zależy na jej poznawaniu. 8. beb- Zuchwali mężowie przyczyną wzmagania się oburzenia w mieście, lecz za sprawą mądrych oburzenie zostanie zażegnane. 9. Jeśli mądry człowiek zaczą się sądzić z głupim, to czy głupi będzie sierdził się z powodu argumentów mądrego lub czy będą się one mu uśmiechały, to i tak pojednania z głupim nie obaczysz. 10. bw- Krwiożercy nienawidzą wzorowych obywateli, lecz co się tyczy godziwych, to ci starają się pozyskać przychylność takich ludzi. 11. br- Głupiec folguje wszystkim swoim chuciom i ujawnia niesłuszny gniew, a mądry nad sobą panuje. 12. bwp- Gdyby panujący wierzyli by kłamstwom, kjv- byłaby uznana za niegodziwą cała czeladź. 13. Biedny napotyka czasem oszusta, bg- a wszakże obydwóch oczy PAN oświecał. 14. bg- rwd- Król, który sądzi ubogich według faktycznego stanu rzeczy, i co do możliwości biedoty, ten stolicę swoją czyni na wieki umocnioną. 15. kjv- Rózgą i karnością wpaja się dziecku mądre postępowanie, lecz dziecko pozostawione samemu sobie, przysporzy swojej matce wstydu. 16. bg- kjv- Gdy się mnożą niecni, mnożą się i pogwałcenia prawa, lecz jeśli chodzi o prawych, to będą mogli obejrzeć tychże zatratę. 17. bt- Koryguj zachowanie syna, a zapewni Ci odpoczynek, zaprawdę, kjv- sprowadzi radość dla Twej duszy. 18. Gdzie nie ma wizji, co do rządzenia i sposobu respektowania prawa, tam naród zaczyna się rozprzęgać, zaś tam, gdzie się ludzie trzymają prawa, szczęśliwy jest lud. 19. beb- Sługi nie da się wyćwiczyć używając tylko słów, bo chociaż sens słów jest jasny dla niego, to jednak nie daje im posłuchu. 20. kjv- Widzisz człowieka szybkiego do wypowiadania słów - bez namysłu - o sprawach swoich, to wiedz, że większa jest nadzieja dla głupiego, niż takowy może się spodziewać. 21. bg- Kto lekko już od dzieciństwa sługę swego chowa, ten na ostatek będzie się mu buntował, bo chciał być za syna. 22. nwt-pl- Mąż skory do gniewu wszczyna zwadę, a skłonny do złości popełnia niejeden występek. 23. kjv- Ludzka pycha poniża go, lecz uszanowania dostąpią pokorni w duchu. 24. bg- Kto jest wspólnikiem złodzieja, ma w nienawiści duszę swoją, bwp- bo taki, choć w prawdzie słyszy wypominanie, lecz reaguje na zarzuty milczeniem. 25. pau- Lęk przed ludźmi jest jak zastawione sidło, ale kto ufa PANU, wybawiony będzie. 26. nbg-pl- Wielu szuka oblicza władcy, ale osąd/ocena Królewski każdego (z nich) przychodzi od WIEKUISTEGO. 27. Niesprawiedliwi ludzie są wstrętni sprawiedliwym, a ten, który jest prawy na drogach swoich, jest wstrętny dla grzesznego.



XXX

1. kjv- Słowa Agura, syna Jake, wypowiedziane proroctwo, wyrocznia tego męża dla Itiela, dokładnie dla Itiela i Ukela. 2. web- Zaiste, jestem człowiekiem bez wykształcenia (bardziej podobny zwierzęciu w porównaniu do innych ludzi), i nie posiadam ludzkiej inteligencji, 3. bwp- nie mogłem nabyć żadnej mądrości, ani nie posiadam wiedzy o WIELKOŚCI BOGA. 4. bg- pau- Lecz tu zapytuję:Któż wstąpił do nieba i stamtąd powrócił? Kto schwytał wiatr w swe dłonie? Kto zgarnął wodę w swój płaszcz? Kto umocnił wszystkie krańce ziemi? Jakie jest jego imię? I imię jego syna? Czy znasz je? Jeśli możesz - powiedz? 5. bg- Wiem za to, że wszelka mowa BOŻA jest wypróbowaną prawdą, całkowicie czystą i bez skazy; ONA jest tarczą tym, którzy złożyli zaufanie w NIEJ, 6. bg- rwd- jak i nie należy przydawać niczego do słów JEGO, aby cię nie karał, co byłbyś znaleziony jako ten, który posłużył się kłamstwem. 7. bg- kjv- Przeto dwóch rzeczy wymagam od ciebie, beb- nie wstrzymuj się z nimi od mnie nim umrę. 8. web- Oddal daleko do mnie fałsz ludzki (i ich kłamstwa), nie czyń mnie także ni ubogim ni bogatym, przeto karm mnie tylko pokarmem niezbędnym dla mnie, 9. kjv- żebym nie zaprzeczył twojej wierze, będąc obżartym, mówiąc: Kim jest PAN?; lub żebym nie, będąc słaby z głodu nie dopuścił się kradzieży - tym samym - nie uczynił IMIENIA BOGA czczym. 10. bw- Nie oczerniaj sługi przed jego Panem, aby Ci nie złorzeczył, i byś Ty nie poniósł kary! 11. bwp- kjv- Jest pokolenie, które ojca przeklina, ani nie błogosławi matce (bezwstydne, rozwiązłe, poczyna sobie tak z każdym). 12. kjv- Jest pokolenie, które ma się za czyste w swoich własnych oczach, ale jeszcze nie obmyło się ze swojej plugawości (szybko mruga na wszystko). 13. kjv- Jest pokolenie, o jak wynoszące się w swoich oczach!; a ich powieki są zawsze uniesione (nie mrugają). 14. bwp- Jest pokolenie, co ma zęby ukazane niczym miecze (radując się ze złego, ukazują zęby), a szczęka z zębami wystaje jak noże; zżerają nimi z ziemi biednych, i wszystkich w potrzebie pośród ludzi. 15. kjv- Pijawkom rodzą się dwie córki, które wołają: daj, daj. Są trzy rzeczy, które nie są nigdy usatysfakcjonowane, zaprawdę, cztery, które mówią wciąż: Nie, to jest za mało: 16. kjv- grób; i niepłodne łono; ziemia, która nie jest napełniona wodą; i ogień, który mówi wciąż: nie, to jest za mało. 17. Oko, które kpi ze swojego ojca, jak i wzgardzi podporządkowaniem się swojej matce, powinno zostać wydziobane przez kruki z doliny, i niech zostanie zjedzone przez młode orlęta. 18. kjv- Są trzy rzeczy, które są zbyt fenomenalne dla mnie, zaprawdę, cztery, których nie rozeznam: 19. drogi orła lecącego na niebie; ścieżek węża pełzającego po skale; szlaków okrętu na rozległych morzach oraz drogi mężczyzny do kobiety, gdy jest młody. 20. beb- A takie jest postępowanie zdradzającej żony, podczas jedzenia, przeczyści sobie usta, po czym zrazu (zapytana) rzeknie: Wszystkie rzeczy w moim życiu są dobre (smaczne tj. cudzy pokarm/cudzy mąż/inny mężczyzna ma przecież nie smakować, choćby dla tego, że obcy/nie dobry bo nie własny). 21. kjv- Z powodu trzech rzeczy ziemia jest drżąca, a jest i czwarta, której ona nie potrafi unieść: 22. bwp- niewolnika, który stał się Królem; głupca, który posiada chleba w nadmiarze; 23. bw- wzgardzonej kobiety, gdy zostaje żoną; służącej, gdy dziedziczy po swojej pani. 24. bt- Są cztery istoty małe na ziemi, lecz nadzwyczaj mądre: 25. bt- mrówki, huf słaby, które sobie jednak w lecie gotują pokarm swój; 26. bw- borsuki, ludek bez siły, a w skale buduje swoje mieszkania; 27. bg- szarańcza, która Króla nie ma, a wszakże cała szykami wychodzi; 28. bg- i pająk co wszakże rękoma robi, a jednak jest w pałacach królewskich. 29. kjv- Są trzy istoty, które poruszają się wzniośle, tak, cztery są wytworne w poruszaniu się: 30. web- lew, który jest bardzo mocarny pośród zwierząt, i nie cofa się przed nikim; 31. kjv- pies myśliwski, kozioł i Król przeciw któremu żaden się nie przeciwstawi. 32. bg- Jeśliś głupio uczynił, gdy się wynosiłeś, albo jeśli źle myślałeś, połóżże rękę na usta, 33. bt- bo ucisk mleka daje masło, uciskanie nosa wywoła krwotok, a uciskanie gniewu wzbudzi konflikt.



XXXI

1. nwt-pl Słowa Króla Lemuela, ważkie orędzie, które ku skorygowaniu przekazała mu matka: 2. bg- Cóż rzekę, synu mój? Cóż rzekę, synu żywota mego? Cóż rzekę, synu ślubów moich? 3. bg- Nie poświęcaj swojego czasu i energii na kobiety, ubg- rwd- ani twoich zabiegów temu, co prowadzi do zguby Królów, to jest: 4. bg- nie Królom, o Lemuelu! nie Królom należy pić wino, ani dla Księcia mocny trunek; 5. bb- rwd- byś snadź opiwszy się, nie zapomniał o właściwym przepisie prawa, co byś nie spaczył sprawiedliwości któregokolwiek z uciemiężonych, 6. kjv- zaś podaj mocny trunek tym, co gotują się na śmierć, a wino dla tych, co są serca zgorzkniałego. 7. bg- Niech się taki napije, a zapomni o biedzie swojej, a na niedolę swoje niech więcej nie wspomni. 8. kjv- Jak i otwórz swoje usta dla sprawy wszystkich milczących, dla tych wszystkich, którzy są wyznaczeni do zagłady. 9. bg- Otwórz usta swe, sądź sprawiedliwie, a podejmij się sprawy ubogiego i będących w potrzebie. 10. Któż znajdzie niewiastę z cnotą dzielności, bo daleko nad klejnoty cenną jest. 11. beb- Serce jej męża złożyło swoje ufanie w niej, bo on będzie miał z jej działań intratę w pełnej mierze. 12. bg- Będzie dobrze mu czynić, a nie źle, po wszystkie dni żywota swego. 13. bg- Szuka wełny i lnu, a pracuje skwapliwie rękami swymi. 14. bg- Podobna jest okrętom kupieckim, gdyż z daleka przynosi żywność swoją. 15. kjv- Podnosi się także, gdy jeszcze trwa noc, by przygotować żywność dla swego męża, i porcję dla swoich służebnych panien. 16. bb- Dogląda roli, i kupuje ją, bjw- z pożytku rąk swoich ma zamiar zasadzić winnicę. 17. bjw- Przepasała siłą biodra swoje i wzmocniła ramiona swoje. 18. kjv- Dopatrzyła się intraty w handlu swoim, więc jej lampa nie gaśnie nocą. 19. bb- Bierze w ręce swe kądziel, a w ręku swych obraca wrzeciono. 20. kjv- Wyciąga swoją rękę do biednego, zaprawdę, ona dotyka swoją ręką będących w potrzebie. 21. kjv- Nie kłopocze się spadającym śniegiem na jej domostwo, bo wszyscy jej domownicy są ubrani we wspaniałe, szkarłatne stroje. 22. web- Ona sporządziła dla siebie kobierce, jej ubranie jest z czystego bisioru, koloru purpurowego. 23. bwp- kjv- W bramach miasta znany jest jej mąż, jak i w radzie zasiada ze starszyzną kraju. 24. bb- Płótna tka i sprzedaje, i pasy oddaje kupcowi. 25. bw- Dziarskość i dostojność jest jej strojem, z uśmiechem na twarzy patrzy w przyszłość. 26. kjv- Otwiera swoje usta z mądrością, na jej języku jest prawo przysługi. 27. kjv- Spogląda z troską na całe swoje gospodarstwo, a i nie jada chleba bezczynności. 28. kjv- Jej dzieci dorastają, i zwą ją błogosławioną, jej mąż także przytakuje, i nie może się jej nachwalić. 29. bwp- kjv- Wiele - mówi - widziałem cór ludzi, które poczynały sobie dzielnie, lecz ty przewyższyłaś je wszystkie. 30. bg- rwd- Wdzięczenie się kobiety to kłamstwo, a ich uroda próżna, lecz tylko ta niewiasta, która się PANA boi, ta zasługuje na względy. 31. kjv- Oddajcie takiej z owocu jej rąk, i niech jej działa rozsławią ją w bramie.





LOSOWE GESTY / GALERIA

     

W tym miejscu znajdują się losowo wybierane fotografie przedstawiające gesty. Naciskając przycisk losuj, sprawisz że mechanizm strony wylosuje nowe propozycje. Klikając zaś na fotografie, wyświtlisz jej powiększenie wraz z opisem.



Autopromocja

Kontakt

Gdybyś znalazłeś błąd na stronie lub chcesz o coś zapytać, to w tym miejscu padoałem dane kontaktowe, które umożliwią Ci skontaktowanie się - napisz do mnie.

Telefon: +48.(500) 100-987
Adres: ZAMOŚĆ
E-mail: rafal@rafallepik.com